TRAKEOSTOMİ

AMAÇ VE ALTERNATİFLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Trakeostomi, boynun ön kısmından soluk borusuna açılan yol ve bu yola yerleştirilen tüp aracılığıyla solunumu destekler. Üst hava yolunun tıkanması, uzun süreli solunum desteği veya salgıların yönetimi gibi nedenlerle gerekli olabilir. Geçici ya da uzun süreli kullanılabilir. İşlemin yapılması her zaman kalıcı solunum cihazı bağımlılığı anlamına gelmez. Bununla birlikte tüpün ne zaman çıkarılabileceği altta yatan sorunun düzelmesine ve hava yolunun güvenliğine bağlıdır. Hasta ve ailesine amaç açık biçimde anlatılmalıdır. [1]

Ağızdan yerleştirilen solunum tüpüyle devam etmek veya başka solunum desteği seçenekleri bazı durumlarda alternatif olabilir; uygunluk yoğun bakım ve hava yolu ekibinin değerlendirmesine dayanır. Trakeostomi her hastada aynı zamanlamayla yapılmaz. Kanama, çevre dokuların zarar görmesi, tüpün tıkanması veya yerinden çıkması ve akciğer çevresinde hava birikmesi olası komplikasyonlardır. Hastane dışında yeni solunum güçlüğü acil yardım gerektirir. Yutma sorunu, yemek sonrası öksürük, yeni gürültülü solunum veya stoma çevresinde rahatsızlık da bildirilmelidir. Tüpü çıkarmaya veya yerini değiştirmeye çalışmak yerine önceden hazırlanmış acil plan izlenir ve profesyonel yardım çağrılır. [1]

Tüp çıkarıldıktan sonra da iyileşme izlenir. Ses, yutma veya solunumdaki kalıcı değişiklikler, yalnız boyundaki izin görünümüne bakılarak önemsiz kabul edilmemelidir. [1]

CERRAHİ PLANLAMA VE HAZIRLIK

Cerrahi trakeostomi ile yoğun bakımda uygulanabilen diğer yöntemler, anatomi ve klinik koşullara göre seçilir. Boyun yapısı, önceki girişimler ve cerrahi gereksinimler karar üzerinde etkili olabilir. Teknik seçim hasta tarafından değil ilgili uzman ekipçe yapılır. Uzun süre solunum cihazına bağlı kalması beklenen kişilerde ağızdaki tüp yerine trakeostomi kullanılması bazı bakım ve solunum desteği süreçlerini kolaylaştırabilir. Ancak bunun kişide ne ölçüde yarar sağlayacağı ve genel prognozu nasıl etkileyeceği ayrıca konuşulmalıdır. [2]

Planlı işlemde onam, anestezi ve kanama riski değerlendirilir; acil koşullarda öncelik güvenli hava yoludur. Kullanılan ilaçlar, bilinen alerjiler ve kanama öyküsü ekibe aktarılır. Hasta veya yakını ilaçları kendi kararıyla bırakmaz. Cerrahi sonrası boyundaki yara, kanama, hava yolu ve tüpün konumu sağlık ekibi tarafından izlenir. Küçük görünen açıklığın yaşamsal işlev taşıdığı unutulmamalıdır. Tüpün farklı parçaları ve varsa balon sistemi üzerinde eğitim dışı işlem yapılmaz. Olası tekrar girişim, yara iyileşmesi ve tüp çıkarıldıktan sonraki süreç hakkında bilgi istenir. İşlemin teknik ayrıntısından çok bakım sorumluluklarının netleşmesi hasta güvenliği açısından önemlidir. [2]

Hasta yoğun bakımda iletişim kuramıyorsa yakınların soruları ekipçe yanıtlanır. İşlemin beklenen yararı, genel hastalık seyri ve destek gereksinimi birbirinden ayrılarak açıklanmalıdır. [2]

BAKIM EĞİTİMİ, İLETİŞİM VE TAKİP

Trakeostomili hastanın bakımı bir ekip işidir. Uzman hemşirelik desteği, solunum bakımı, konuşma ve yutma değerlendirmesi kişinin gereksinimine göre düzenlenir. Hasta konuşmakta zorlanıyorsa güvenilir bir iletişim yöntemi sağlanmalıdır. İletişim güçlüğü, kişinin ağrısı veya gereksinimi olmadığı anlamına gelmez. Aile ve bakıcıların hangi işlemleri yapabilecekleri bireysel eğitimle belirlenir. Yazılı bir sayfayı okumak, tüp bakımı veya acil durum uygulamalarında yetkinlik kazanmanın yerini tutmaz. Bakım eğitimi gözlem ve uygulamanın ekip tarafından değerlendirilmesini gerektirir. [3]

Taburculuk planında gerekli malzemeler, bunların temini, bakım desteği ve ulaşılacak birimler açık olmalıdır. Eve veya başka bakım kurumuna geçiş, yalnız hastaneden çıkış tarihi değildir; güvenli hizmet devridir. Tüpün geçici mi uzun süreli mi planlandığı, kontrolü kimin yapacağı ve çıkarılmaya uygunluğun nasıl değerlendirileceği öğrenilir. Hasta bakımı tek başına yapamıyorsa destek ayarlanır. Konuşma, yeme içme ve günlük etkinlik hedefleri kişisel değerlendirmeyle ele alınır. Stomaya veya tüpe ilişkin yeni bir sorun, bakım ekibine erken bildirilmelidir. Düzenli izlem, hastanın gereksinimi değiştikçe eğitim ve ekipman planının da güncellenmesini sağlar. [3]

Eve taburculuk sonrası kontrolün nerede yapılacağı öğrenilmelidir. Bakıcının değişmesi veya malzeme temininde güçlük yaşanması, bakım planının yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Trakeostomide solunum güçlüğü acildir; eğitim almadan tüpü çıkarma veya yeniden yerleştirme denenmez. [1]