TRANSJUGULER İNTRAHEPATİK PORTOSİSTEMİK ŞANT (TIPS)

TIPS, karaciğere kan getiren portal ven ile kanı karaciğerden uzaklaştıran hepatik ven arasında stentle açık tutulan bir yol oluşturulmasıdır. Genellikle boyundaki toplardamardan ilerleyen kateterlerle, görüntüleme eşliğinde yapılır. Amaç portal dolaşımdaki yüksek basıncı azaltmaktır. Büyük bir karın ameliyatından farklı olsa da hastanede, anestezi ve yakın izlem gerektiren ciddi bir girişimdir.

İşlem, seçilmiş varis kanamalarında hayat kurtarıcı olabilir. Kontrol edilemeyen kanama için kurtarma amacıyla yapılması ile ilk tedavinin ardından yüksek risk nedeniyle erken planlanması aynı durum değildir. Kanaması durmuş her kişiye otomatik olarak TIPS uygulanmaz; ilaç ve endoskopiyle izlem bazı hastalarda uygun seçenektir.

Karında sıvı birikimi, yani asit, ilaçlara ve gerektiğinde sıvının boşaltılmasına rağmen kontrol edilemiyorsa TIPS ayrıca değerlendirilebilir. Başarı, yalnız stentin yerleştirilmesi değil, kanamanın veya sıvı birikiminin azalmasıyla anlaşılır. Stent zamanla daralabilir ya da tıkanabilir; bu nedenle düzenli kontrol ve bazen yeniden girişim gerekir.

Karar öncesinde karaciğer ve böbrek işlevi, kalbin artan kan dönüşünü karşılayabilmesi, enfeksiyon ve daha önce yaşanmış bilinç değişiklikleri değerlendirilir. Kalp incelemeleri ve damar görüntülemesi planlanabilir. Yararla risk kişiye göre değişir; işlem uygunluğu yalnız tek bir kan sonucuna veya yaşa bakılarak belirlenmez.

Açlık, hastaneye yatış ve ilaç planı işlem biriminden öğrenilir. Kan sulandırıcılar, diyabet, böbrek sorunu, gebelik olasılığı ve önceki kontrast reaksiyonları bildirilmelidir. Kan sulandırıcıları kendi kendine kesmek doğru değildir. İşlemden sonra boyundaki giriş yeri, tansiyon ve genel durum izlenir; anestezi sonrası eve dönüşte refakat gerekebilir.

Kanama, enfeksiyon ve karaciğer işlevinde kötüleşme mümkündür. TIPS altta yatan karaciğer hastalığını ortadan kaldırmaz. Aşırı kanama, artan nefes darlığı veya yeni göğüs ağrısında acil yardım alınmalıdır.

Yeni belirgin kafa karışıklığı, aşırı uykuya eğilim veya istemsiz hareketler de acil değerlendirme gerektirebilir; olağan iyileşme belirtisi sayılmamalıdır.