TRANSKRANİYAL MANYETİK UYARIM
ÖZET
Transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS), baş derisi üzerine yerleştirilen bobinle beynin belirli bölgelerine manyetik darbeler uygulayan girişimsiz bir yöntemdir. Tedavide tekrarlayıcı biçimleri (rTMS) kullanılır. Genel anestezi gerekmez; EKT’den farklı olarak tedavi amacıyla nöbet oluşturulmaz. [1,2]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Terapötik rTMS’nin endikasyonları, seansları, güvenliği, kanıt sınırları ve EKT’den ayrımı ele alınır. Motor yolların tanısal amaçla TMS ile incelenmesi kapsam dışındadır.
SEANSLAR NASIL GEÇER?
Kişi uyanıktır; bobinden tıklama sesi gelir, saçlı deride vurma veya kas seğirmesi hissedilebilir. Çoğu tedavi ayaktan yürür. Standart kür genellikle haftalar boyunca tekrarlanan seanslardan oluşur; süre ve sıklık seçilen protokole göre değişir. [1]
GERÇEKÇİ BEKLENTİ
Özellikle önceki tedavilere yeterli yanıt alınamayan depresyonda seçenek olabilir; yanıt garantisi yoktur. Bir tanıdaki cihaz ve protokol sonucu başka hastalığa aktarılmaz. Maliyet, seanslara erişim, alternatifler ve devam bakım planı karar öncesinde konuşulmalıdır. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ADAY DEĞERLENDİRMESİ
Psikiyatrik tanı, önceki yeterli ilaç/psikoterapi denemeleri ve hastanın hedefi doğrulanır. Nöbet öyküsü, beyin hastalığı, alkol/madde kullanımı ve ilaç değişiklikleri sorgulanır. Baş-boyun veya gövdedeki metal/elektronik implantlar için cihaz türü, konumu ve üretici güvenlik bilgisi incelenir. [3,4]
FİZİK MUAYENE
GÜVENLİK TARAMASI
Koklear implant, nörostimülatör, metal parçalar ve diğer cihazlar birbirinin aynı riskini taşımaz. Uygunluk varsayılmaz; deneyimli hekim ve teknik güvenlik değerlendirmesi gerekir. İşitme koruyucusu kullanılır; cihaz arızası veya olağandışı ses/koku halinde uygulama sürdürülmez. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
MOTOR EŞİK VE HEDEFLEME
Başlangıçta kişisel motor eşik belirlenir ve hedef bölge uygun yöntemle seçilir. Eşik, uyarım şiddetinin bireyselleştirilmesine yardım eder; basit bir “beyin gücü testi” değildir. Sağlık veya ilaç değişikliğinde yeniden kontrol gerekebilir. [1]
TEDAVİ
UZMAN UYGULAMASI VE ALTERNATİFLER
Depresyonda hedef, bobin türü ve atım örüntüsü tanımlanmış protokole göre seçilir. Standart rTMS, theta-burst ve hızlandırılmış şemalar aynı seansın yalnız kısa/uzun versiyonu sayılmaz; güvenlik ve kanıtı ayrı değerlendirilir. İlaç, psikoterapi ve gerektiğinde EKT alternatifleri tartışılır. [3]
Obsesif kompulsif bozuklukta belirli derin TMS protokolüyle olumlu randomize veri vardır. Ancak bu sonuç depresyon için kullanılan her cihazın OKB’de aynı etkiyi göstereceği veya birincil psikoterapinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. [7]
İZLEM VE ÖNERİLER
YANITI ÖLÇMEK VE SÜRDÜRMEK
Semptom ölçeği yanında işlevsellik, yaşam kalitesi, tolerans ve hastanın hedefi takip edilir. Kür sonunda yanıtın sürmesi için psikiyatrik bakım planı yapılır; idame veya yeniden kür gereksinimi bireysel değerlendirilir. Yanıtsızlıkta tanı ve tedavi stratejisi yeniden gözden geçirilir. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
YAN ETKİLER VE ACİL PLAN
Baş ağrısı ve saçlı deri rahatsızlığı sık görülebilir; bayılma ve nöbet daha seyrektir. Şiddetli yeni yakınma veya bilinç kaybında uygulama durdurulur, uygun acil değerlendirme yapılır. Merkezde eğitimli personel ve yan etki yönetim planı bulunmalıdır. [1,4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
YAŞ VE GEBELİK SINIRI
Çocuk/ergen ve gebelikte kanıt erişkindeki kadar geniş değildir. Yaş, gelişim, gebelik, alternatifler ve cihazın ilgili endikasyon kapsamı ayrıca değerlendirilir; bu yazı bu gruplara rutin tedavi önerisi değildir. İleri yaş ise tek başına dışlama ölçütü sayılmaz. [3]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What is Transcranial Magnetic Stimulation? ↗
American Psychiatric Association · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- What is Electroconvulsive Therapy? ↗
American Psychiatric Association · Kaynak tarihi: güncel erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Professional practice guidelines for the administration of repetitive transcranial magnetic stimulation ↗
RANZCP · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Safety and recommendations for TMS use: Expert Guidelines ↗
IFCN / Rossi ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Efficacy and safety of transcranial magnetic stimulation in the acute treatment of major depression: a multisite randomized controlled trial. ↗
John P O'Reardon, H Brent Solvason, Philip G Janicak, Shirlene Sampson, Keith E Isenberg, Ziad Nahas, William M McDonald, David Avery, Paul B Fitzgerald, Colleen Loo, Mark A Demitrack, Mark S George, Harold A Sackeim · Kaynak tarihi: 2007 · Erişim: 2026-10-26
- Daily left prefrontal transcranial magnetic stimulation therapy for major depressive disorder: a sham-controlled randomized trial. ↗
Mark S George, Sarah H Lisanby, David Avery, William M McDonald, Valerie Durkalski, Martina Pavlicova, Berry Anderson, Ziad Nahas, Peter Bulow, Paul Zarkowski, Paul E Holtzheimer, Theresa Schwartz, Harold A Sackeim · Kaynak tarihi: 2010 · Erişim: 2026-10-26
- Efficacy and Safety of Deep Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: A Prospective Multicenter Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Trial. ↗
Lior Carmi, Aron Tendler, Alexander Bystritsky, Eric Hollander, Daniel M Blumberger, Jeff Daskalakis, Herbert Ward, Kyle Lapidus, Wayne Goodman, Leah Casuto, David Feifel, Noam Barnea-Ygael, Yiftach Roth, Abraham Zangen, Joseph Zohar · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · DEPRESYONDA ÇOK MERKEZLİ RTMS ÇALIŞMASI
Efficacy and safety of transcranial magnetic stimulation in the acute treatment of major depression: a multisite randomized controlled trial.
John P O'Reardon, H Brent Solvason, Philip G Janicak, Shirlene Sampson, Keith E Isenberg, Ziad Nahas, William M McDonald, David Avery, Paul B Fitzgerald, Colleen Loo, Mark A Demitrack, Mark S George, Harold A Sackeim · Biological psychiatry · 2007
Çalışma türü: Çift kör randomize sham kontrollü çalışma
Kapsam: Önceki tedaviden yarar görmemiş, ilaçsız 301 majör depresyon hastası.
ÖZET
Aktif tedavide yanıt oranları daha yüksekti; altıncı haftada bazı ölçeklerde remisyon farkı vardı. Yan etkiler çoğunlukla geçici saçlı deri rahatsızlığıydı.
Birincil ölçek farkı başlangıç şiddet dengesizliği için post-hoc düzeltmeye dayanıyordu; tüm ölçeklerde remisyon üstünlüğü gösterilmedi. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 17573044 · DOI: 10.1016/j.biopsych.2007.01.018
02 · ETKİN SHAM İLE GÜNLÜK SOL PREFRONTAL RTMS
Daily left prefrontal transcranial magnetic stimulation therapy for major depressive disorder: a sham-controlled randomized trial.
Mark S George, Sarah H Lisanby, David Avery, William M McDonald, Valerie Durkalski, Martina Pavlicova, Berry Anderson, Ziad Nahas, Peter Bulow, Paul Zarkowski, Paul E Holtzheimer, Theresa Schwartz, Harold A Sackeim · Archives of general psychiatry · 2010
Çalışma türü: Dört merkezli randomize sham kontrollü çalışma
Kapsam: Psikotik olmayan unipolar depresyonda 199 alınan, 190 niyetlenen-tedavi analizine giren erişkin.
ÖZET
Remisyon aktif tedavide %14,1, sham grubunda %5,1 idi. Körleme başarılıydı ve yan etki nedeniyle kayıp azdı.
Çoğu remisyon düşük tedavi direncinde görüldü; ilaçsız ve seçilmiş popülasyon tüm klinik hastaları temsil etmez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 20439832 · DOI: 10.1001/archgenpsychiatry.2010.46
03 · OKB’DE DERİN TMS
Efficacy and Safety of Deep Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: A Prospective Multicenter Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Trial.
Lior Carmi, Aron Tendler, Alexander Bystritsky, Eric Hollander, Daniel M Blumberger, Jeff Daskalakis, Herbert Ward, Kyle Lapidus, Wayne Goodman, Leah Casuto, David Feifel, Noam Barnea-Ygael, Yiftach Roth, Abraham Zangen, Joseph Zohar · The American journal of psychiatry · 2019
Çalışma türü: 11 merkezli çift kör randomize sham kontrollü çalışma
Kapsam: 99 OKB hastası; altı hafta belirli hedefe ve belirti provokasyonuna dayalı protokol.
ÖZET
Tedavi yanıtı aktif grupta %38,1, sham grubunda %11,1 idi. Bir aylık izlemde fark sürdü.
Belirli bobin/hedef ve protokole aittir; uzun dönem dayanıklılık ve diğer TMS türlerine genelleme sınırlıdır. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31109199 · DOI: 10.1176/appi.ajp.2019.18101180
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.