TROMBOANJİTİS OBLİTERANS (BUERGER HASTALIĞI)

Tütünün türü, geçmiş ve güncel maruziyet, başlangıç yaşı, distal iskemi, üst ekstremite belirtileri ve gezici tromboflebit öyküsü sorgulanır. Eski tromboflebit de tanısal ipucu olabilir; yalnız başvuru günündeki bulgularla sınırlı kalınmaz. [4,5]

MUAYENE VE DOKU DEĞERLENDİRMESİ

Renk, ısı, duyu, açık yara ve gangren değerlendirilir. Doku kaybı ve enfeksiyon ciddi sonuçlarla ilişkilidir; istirahat ağrısı veya yeni yara damar uzmanı değerlendirmesini gerektirir. [1,7]

Ateroskleroz, diyabetik damar hastalığı, proksimal emboli, otoimmün hastalık ve hiperkoagülabilite dışlanmalıdır. Yaş ve tütün öyküsüne dayanarak diğer nedenleri atlamak hatalıdır; ölçüt setleri arasında farklılık bulunduğundan kullanılan çerçeve raporlanır. [2,5]

TANI ÖLÇÜTLERİ: TEK EVRENSEL STANDART YOK

Shionoya’nın tarihsel klinik ölçütleri sigara öyküsü, 50 yaşından önce başlangıç, infrapopliteal tıkanıklık, üst ekstremite tutulumu veya gezici flebit ve sigara dışında aterosklerotik risk faktörü bulunmamasını içerir. Beşinin birlikte aranması seçilmiş araştırma popülasyonunu tanımlar; her genç sigara içen iskemi hastası Buerger değildir. [3]

2023 VAS uzlaşısı “kesin” tanı için sigara öyküsü, tipik anjiyografi ve histopatolojiyi önerir. “Şüpheli” kategoride aktif tütün kullanımı ana ölçüt; < 45 yaş başlangıç, alt/üst ekstremite iskemisi, gezici tromboflebit ve ödemli parmakta mor renk minör ölçütlerdir; ana ölçütle en az dördü aranır. Bu öneri, doğrulama gereksinimi süren bir uzlaşıdır. [4]

Damar laboratuvarı perfüzyon incelemeleri ve gerekli anjiyografik görüntüleme kullanılır. Kan testleri hastalığı tek başına kanıtlamaz; benzer tablolara yol açabilen nedenleri araştırır. [2]

TEDAVİ VE KANITIN SINIRI

Tütün bırakma desteği, ağrı kontrolü, yara/enfeksiyon bakımı ve uygun damar cerrahisi değerlendirmesi birlikte yürütülür. Ölü veya enfekte dokuda amputasyon gerekebilir; hastalığın adını koymak doku kurtarma değerlendirmesini geciktirmemelidir. [2]

İloprost, kritik iskemili seçilmiş hastalarda ağrı ve ülser yanıtını iyileştirmiştir. Eski çalışma kısa dönem yanıtı destekler; her hastada amputasyonu önleyeceği veya oral formun aynı etkiyi sağlayacağı çıkarılamaz. [6]

Bosentan için küçük kontrolsüz pilot, hücresel tedavi için açık gözlemsel veriler vardır. Bunlar standart tedaviye üstünlüğü kanıtlamaz; rutin “damar açıcı kesin çözüm” olarak sunulamaz. Bölgesel ruhsat durumu, uzman değerlendirmesi ve çalışma koşulları ayrıca önemlidir. [8,9]

Tütünsüzlük, ağrı, yara boyutu/iyileşmesi ve yeni iskemik alanlar izlenir. Çok merkezli kohortta bırakma daha düşük amputasyon riskiyle, başlangıç enfeksiyonu ise daha kötü sonuçlarla ilişkiliydi. Bu ilişki yara bakımının bırakma desteği kadar ihmal edilmemesi gerektiğini gösterir. [7]

ACİL BELİRTİLER

Ani belirgin soğuma/renk kaybı, hızla artan ağrı, yeni duyu kaybı veya kararma acil damar değerlendirmesi gerektirir. Yarada yayılma ve enfeksiyon bulguları bekletilmez; gangren doku ve uzuv kaybına yol açabilir. [1,7]