TÜBERKÜLİN DERİ TESTİ
ÖZET
Tüberkülin deri testi, diğer adıyla Mantoux testi, tüberkülozla karşılaşmayı değerlendirmede kullanılan bir tarama yöntemidir. Kent hasta bilgilendirmesi, sağlık çalışanının önkol derisine tüberkülin uyguladığını ve bölgenin iki veya üç gün sonra değerlendirildiğini açıklar. Bu süreç evde kişinin kendi kendine uygulayacağı bir test değildir; değerlendirme randevusu işlemin tamamlayıcı parçasıdır.
Test bir aşı değildir. Windsor-Essex halk sağlığı açıklamasına göre ikinci görüşmede bölgeye bakılır ve dokunularak oluşan kabarıklık değerlendirilir. Tek başına kızarıklık, tüberkülozla karşılaşmanın kanıtı sayılmaz. Bu nedenle kişinin yalnız renk değişikliğine bakarak kendine pozitif veya negatif sonuç vermesi uygun değildir; ölçüm sağlık çalışanı tarafından yorumlanır.
Kanada standartları, deri testinin eğitim ve kalite güvencesi gerektirdiğini vurgular. Okuma, uygulamadan 48–72 saat sonra yapılır. Teste ulaşmak kadar bu ikinci değerlendirmeye dönebilmek de yöntem seçiminin parçasıdır. Ölçülen sertlik yanıtı, kişinin enfeksiyon olasılığıyla birlikte ele alınır; bütün hasta grupları tek bir değerlendirme bağlamına indirgenmez.
Pozitif deri testi, aktif tüberküloz tanısı değildir. CDC’nin klinik test rehberine göre pozitif sonuç veya hastalık belirtileri bulunan kişi aktif tüberküloz açısından değerlendirilir; göğüs görüntülemesi ve uygun bakteriyolojik incelemeler bu değerlendirmeye katılır. BCG aşısı öyküsü sonucu tek başına açıklayıp değerlendirmeyi sonlandırmaz; yorum kişinin enfeksiyon ve hastalığa ilerleme riskiyle birlikte yapılır.
Güvenlik açısından önceki ciddi reaksiyonların bilinmesi önemlidir. TUBERSOL ürün etiketi, daha önce bu teste bağlı anafilaksi, kabarcıklanma, ülser veya doku hasarı gibi ağır reaksiyon geçirenlere ürünün uygulanmamasını belirtir. Sağlık ekibi önceki test ve alerji öyküsünü öğrenmelidir; işlem öncesi değerlendirme yalnız randevu planlamasından ibaret değildir.
Testten önce geçmiş sonuçların ve kullanılan ilaçların bildirilmesi de yararlıdır. Windsor-Essex, önceki tüberküloz tedavisi, belgelenmiş pozitif test, bağışıklığı baskılayan ilaçlar ve yakın tarihli canlı aşıların sağlık çalışanına anlatılmasını ister. Bu bilgiler planı etkileyebilir. Kişi kendi başına ilaç kesmek veya aşı ertelemek yerine bilgileri değerlendirmeyi yapan ekiple paylaşır.
- tüberkülin deri testi
- Mantoux
- endürasyon
- BCG
- tüberküloz taraması
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: TEST BÖLGESİNİ KORUMAK
Kent bilgilendirmesine göre bölgeyi kaşımamak, bantla kapatmamak ve krem ya da kozmetik ürün sürmemek gerekir. Normal yıkanma sürdürülebilir. Hafif kızarıklık veya kaşıntı görülebilir. Sonuç için planlanan sağlık çalışanı değerlendirmesine gidilir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖNCEKİ SONUÇ BELGESİNİ VE SAĞLIK ÖYKÜSÜNÜ ALMAK
Windsor-Essex hasta açıklaması, eski pozitif testin belgesinin getirilmesini ve geçirilmiş tüberküloz tedavisinin bildirilmesini ister. Bağışıklığı baskılayan ilaçların ve son dönemde yapılan canlı aşıların adı ile zamanı da sorulur. Bu öykü, yeni işlemin neden istendiğini ve uygun değerlendirme yolunu açıklığa kavuşturur.
FİZİK MUAYENE
SONUCU ÖLÇÜM OLARAK KAYDETMEK
TUBERSOL etiketi, sonucun yalnız pozitif veya negatif diye kaydedilmesini yeterli bulmaz. Sertlik ölçümü milimetre olarak, gerekiyorsa sıfır değeriyle birlikte kayda geçirilmelidir. Ürün ve uygulama bilgileri de kalıcı kayıtla ilişkilendirilir. Hastanın kendi kendine okuması güvenilir kabul edilmez.
AYIRICI TANI
GÜÇLENMİŞ YANIT İLE YENİ ENFEKSİYONU AYIRMAK
Kanada standartları, bazı seri tarama programlarında başlangıçta iki aşamalı testin eski bağışıklık yanıtının güçlenmesini tanımaya yardımcı olduğunu açıklar. Bu durum yeni enfeksiyonla karıştırılmamalıdır. Temastan kısa süre sonra negatif bulunan kişide daha sonra yapılacak değerlendirme ise farklı bir klinik soruya yöneliktir.
TANISAL YAKLAŞIM
POZİTİFLİĞİ BAĞLAMA UYGUN İLERİ DEĞERLENDİRMEYE TAŞIMAK
CDC, deri testi yorumunda ölçülen sertlik ile kişinin enfeksiyon veya hastalığa ilerleme riskinin birlikte değerlendirilmesini ister. Tüberküloz belirtileri varsa diğer tanısal incelemeler için deri testi sonucunun beklenmemesi gerekir. İstem ve sonuç görüşmesinde belirtiler, temas öyküsü ve bağışıklık durumu açıkça değerlendirilir; yalnız cilt görünümüyle karar verilmez.
Negatif deri testi enfeksiyonu veya aktif hastalığı tek başına dışlamaz; özellikle bağışıklık baskılanması ya da yakın tarihli temas varsa klinik değerlendirme sürdürülmelidir.
TEDAVİ
İŞLEM SONRASI GÜVENLİĞİ ÖNCEDEN PLANLAMAK
TUBERSOL etiketi, ciddi alerjik reaksiyonlara müdahale olanağının hazır olmasını ve bayılmaya bağlı düşme yaralanmalarını önleyecek düzen kurulmasını ister. Bu, yalnız örnek bir ürün güvenlik çerçevesidir; kullanılan ürünün güncel talimatı ve kurumun acil müdahale düzeni ayrıca değerlendirilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
SONRAKİ GÖRÜŞMENİN AMACINI AÇIKLAMAK
Kent sayfasında sonraki adımın reaksiyon değerlendirmesine göre ek tüberküloz incelemesi, uygun kişide BCG değerlendirmesi veya başka işlem gerekmemesi olabileceği belirtilir. Bu açıklama, tek bir cilt görüntüsünün herkes için aynı sonraki adımı doğurmadığını gösterir. Plan, sonucu değerlendiren sağlık ekibiyle netleştirilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
AĞIR REAKSİYONU OLAĞAN TEST YANITI SAYMAMAK
TUBERSOL etiketinde anafilaksi, anjiyoödem ve nefes darlığı gibi ciddi reaksiyonlar bildirilmiştir. Böyle bir durumda rutin okuma randevusunu beklemek yerine acil tıbbi değerlendirme gerekir. Yaygın ciddi alerji bulguları, testin yalnız pozitifleşmesi olarak yorumlanmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Mantoux test ↗
Kent Community Health NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: İlk yayın 2021-12-21; son düzenleme 2026-05-13 · Erişim: 2026-11-01
- What is a TB Skin Test (TST)? ↗
Windsor-Essex County Health Unit · Kaynak tarihi: Ayrı güncelleme tarihi belirtilmemiş · Erişim: 2026-11-01
- TUBERSOL: tuberculin purified protein derivative injection, solution — prescribing information ↗
Sanofi; DailyMed özgün ürün etiketi · Kaynak tarihi: Etiket güncellemesi 2026-05-01; arşiv yayını 2026-05-06 · Erişim: 2026-11-01
- Chapter 4 of the Canadian Tuberculosis Standards: Diagnosis of tuberculosis infection ↗
Public Health Agency of Canada; Canadian Tuberculosis Standards · Kaynak tarihi: Sayfa bilgisi 2025-03-13 · Erişim: 2026-11-01
- Clinical Testing Guidance for Tuberculosis: Tuberculin Skin Test ↗
Centers for Disease Control and Prevention · Kaynak tarihi: 2025-01-31 · Erişim: 2026-11-01
- Prognostic value of interferon-γ release assays and tuberculin skin test in predicting the development of active tuberculosis (UK PREDICT TB): a prospective cohort study ↗
Abubakar I ve arkadaşları; Lancet Infectious Diseases · Kaynak tarihi: Ekim 2018 · Erişim: 2026-11-01
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.
01 · DERİ TESTİ EŞİĞİNİN HASTALIĞA İLERLEMEYİ ÖNGÖRMESİNE ETKİSİ
Prognostic value of interferon-γ release assays and tuberculin skin test in predicting the development of active tuberculosis (UK PREDICT TB): a prospective cohort study
Abubakar I ve arkadaşları · Lancet Infectious Diseases · 2018
Çalışma türü: Prospektif kohortta farklı TST yorumlarının karşılaştırılması.
Kapsam: Bütün testleri mevcut 6380 kişi; 77 aktif tüberküloz olayı.
ÖZET
Pozitif öngörü değeri TST-5 için yüzde 2,2, BCG’ye göre ayrılan TST-15 için yüzde 3,5 idi.
Seçilmiş yüksek riskli erişkin ağırlıklı nüfus ve gözlemsel tasarım; eşikler evrensel kişisel tedavi kuralı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30174209 · DOI: 10.1016/S1473-3099(18)30355-4
Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.