TÜMÖR LİZİS SENDROMU
ÖZET
Tümör lizis sendromu (TLS), kanser hücrelerinin hızla parçalanmasıyla potasyum, fosfat ve nükleik asitlerin dolaşıma salınmasıdır. Tedavi sonrası veya kendiliğinden gelişebilir; ürik asit yüksekliğinden ibaret değildir. [3]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin ve çocuk TLS; hematolojik malignite rehberleri temel alınmıştır. Solid tümörlerde de gelişebilir, fakat risk ve tedaviye özgü plan ayrı değerlendirilir.
HALK İÇİN ACİL BELİRTİLER
Kanser tedavisi sırasında idrar azalması, kusma, belirgin halsizlik, kas krampları, çarpıntı, bayılma veya nöbet gelişmesi acil değerlendirme gerektirir. Bulgular çoğu kez ilk tedaviden sonraki 12–72 saatte görülür, ancak tedavi öncesinde de başlayabilir. [2]
KORUNMA NEDEN ÖNCEDEN BAŞLAR?
Riskli hastada sıvı planı, laboratuvar takibi ve ürik asit önleyici tedavi kanser tedavisinden önce düzenlenir. Ağızdan sıvı önerisi kalp/böbrek hastalığı olan kişide kontrolsüz sıvı yükleme anlamına gelmez. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
RİSK DEĞERLENDİRMESİ
Her yeni tedavi öncesi tümör tipi/yükü, LDH, lökosit, böbrek işlevi, başlangıç elektrolitleri ve ilaç etkisi değerlendirilir. Venetoklaks gibi hedefli tedaviler, eskiden düşük riskli sayılan hastalıkta riski artırabilir. [1]
FİZİK MUAYENE
Hidrasyon, ödem, dolaşım, solunum, bilinç ve idrar çıkışı değerlendirilir. Sıvı fazlalığı ile hipovolemi farklı yaklaşım gerektirir; oligüriye rağmen körlemesine sıvı artırılmaz. [4]
AYIRICI TANI
İzole hiperürisemi TLS ile eş anlamlı değildir. Böbrek işlevi, hidrasyon, üriner obstrüksiyon, eşzamanlı ilaç etkileri ve elektrolit değişimlerinin birlikte zamanlaması incelenir; kreatinin yaş, kas kitlesi ve sıvı durumundan etkilenir. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
LABORATUVAR VE KLİNİK TLS
Cairo–Bishop çerçevesinde tedaviden önceki üç gün ile sonraki yedi günde en az iki bozukluk aranır: ürat ≥476 µmol/L, potasyum ≥6 mmol/L, fosfat erişkinde ≥1,45/çocukta ≥2,1 mmol/L veya kalsiyum ≤1,75 mmol/L; tanım başlangıca göre %25 değişimi de içerir. [1]
Laboratuvar TLS’ye yaşa uygun üst sınırın ≥1,5 katı kreatinin, aritmi veya nöbet eklenmesi klinik TLS’yi destekler. Bu sınıflama akut tehlikeli elektrolit bozukluğunu tedavi etmek için bekleme şartı değildir. [2]
TEDAVİ
ÖNLEME VE ÜRAT KONTROLÜ
Düşük/orta riskte allopurinol ve hidrasyon; yüksek riskte rasburikaz ve intravenöz sıvı değerlendirilir. Rasburikaz öncesi G6PD eksikliği araştırılır; eksiklikte hemoliz/methemoglobinemi nedeniyle kullanılmaz. Rutin idrar alkalinizasyonu önerilmez. [2]
Allopurinol yeni ürik asit oluşumunu azaltır; rasburikaz mevcut ürik asidi parçalar. Bu farklılık, hızla yükselen üratta önemlidir; üratın düzelmesi diğer metabolik sorunların düzeldiğini göstermez. [4]
Yerleşmiş TLS hastanede hematoloji-onkoloji, nefroloji ve yoğun bakım iş birliğiyle yönetilir. Potasyumsuz sıvı, elektrolitlerin acil tedavisi ve gerekirse ritim izlemi gerekir. Semptomatik hipokalsemi tedavi edilir; dirençli hiperpotasemi/hiperfosfatemi böbrek yerine koyma tedavisini gerektirebilir. [1]
Rasburikazın erişkin profilaksisinde kullanılan düşük sabit dozları yerleşmiş TLS tedavisine veya çocuğa otomatik uygulanmaz. BSH yerleşmiş TLS için 0,2 mg/kg/gün, yanıta göre yedi güne kadar yaklaşımı korur. [1]
İZLEM VE ÖNERİLER
YAKIN İZLEM
Ürik asitle birlikte potasyum, fosfat, kalsiyum ve böbrek işlevi izlenmelidir. Güncel Delphi uzlaşısı, etkili ürat kontrolüne karşın hiperpotasemi ve hiperfosfateminin tehlikesinin sürebileceğini özellikle vurgular. [3]
Yüksek riskte başlangıç ve en az günde iki, çok yüksek riskte üç-dört laboratuvar kontrolü gerekir; sıvı dengesi kaydedilir. Rasburikaz sonrası ürat örneği uygun soğuk taşıma koşuluyla gönderilmezse yalancı düşük sonuç oluşabilir. [1]
Akut böbrek hasarı sonrası takip yalnız kanser yanıtına indirgenmez. Yeni tedavi öncesi önceki TLS ve kalan böbrek hasarı yeniden risk planına katılır. [3,4]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL DİYALİZ DEĞERLENDİRMESİ
Dirençli hiperpotasemi, ağır asidoz, tedaviye dirençli sıvı yükü veya üremik ensefalopati/perikardit acil nefroloji değerlendirmesi gerektirir. Diyaliz kararı yalnız ürik asit değerine bağlanmaz. [4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- British Society for Haematology updated guidelines for the diagnosis and management of tumour lysis syndrome in adults and children with haematological malignancies: A focus on patient safety ↗
BSH · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Prevention of tumour lysis syndrome ↗
eviQ; Cancer Institute NSW · Kaynak tarihi: tarihsiz sürüm; erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Expert consensus guidelines for the prophylaxis and management of tumor lysis syndrome in the United States: Results of a modified Delphi panel. ↗
Perissinotti, Bishop, Bubalo, Geyer, Goodrich, Howard, Kula, Mandayam, Cairo, Pui · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Consensus conference on the management of tumor lysis syndrome ↗
Tosi ve arkadaşları; SIE/AIEOP/AIOM · Kaynak tarihi: 2008 · Erişim: 2026-10-26
- A randomized comparison between rasburicase and allopurinol in children with lymphoma or leukemia at high risk for tumor lysis. ↗
Goldman, Holcenberg, Finklestein, Hutchinson, Kreissman, Johnson, Tou, Harvey, Morris, Cairo · Kaynak tarihi: 2001 · Erişim: 2026-10-26
- FLORENCE: a randomized, double-blind, phase III pivotal study of febuxostat versus allopurinol for the prevention of tumor lysis syndrome (TLS) in patients with hematologic malignancies at intermediate to high TLS risk. ↗
Spina, Nagy, Ribera, Federico, Aurer, Jordan, Borsaru, Pristupa, Bosi, Grosicki, Glushko, Ristic, Jakucs, Montesinos, Mayer, Rego, Baldini, Scartoni, Capriati, Maggi, Simonelli, FLORENCE Study Group · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26
- Efficacy and safety of febuxostat for prevention of tumor lysis syndrome in patients with malignant tumors receiving chemotherapy: a phase III, randomized, multi-center trial comparing febuxostat and allopurinol. ↗
Tamura, Kawai, Kiguchi, Okamoto, Kaneko, Maemondo, Gemba, Fujimaki, Kirito, Goto, Fujisaki, Takeda, Nakajima, Ueda · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26
- A randomized trial of a single-dose rasburicase versus five-daily doses in patients at risk for tumor lysis syndrome. ↗
Vadhan-Raj, Fayad, Fanale, Pro, Rodriguez, Hagemeister, Bueso-Ramos, Zhou, McLaughlin, Fowler, Shah, Orlowski, Samaniego, Wang, Cortes, Younes, Kwak, Sarlis, Romaguera · Kaynak tarihi: 2012 · Erişim: 2026-10-26
- A study of rasburicase for the management of hyperuricemia in pediatric patients with newly diagnosed hematologic malignancies at high risk for tumor lysis syndrome. ↗
Kikuchi, Kigasawa, Tsurusawa, Kawa, Kikuta, Tsuchida, Nagatoshi, Asami, Horibe, Makimoto, Tsukimoto · Kaynak tarihi: 2009 · Erişim: 2026-10-26
- A phase 2 trial of single low doses of rasburicase for treatment of hyperuricemia in adult patients with acute leukemia. ↗
Vachhani, Baron, Freyer, Miller, Wetzler, Thompson, Griffiths, Wang · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Tumour lysis syndrome and acute kidney injury in high-risk haematology patients in the rasburicase era. A prospective multicentre study from the Groupe de Recherche en Réanimation Respiratoire et Onco-Hématologique. ↗
Darmon ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2013 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · ÇOCUKLARDA RASBURİKAZ VE ALLOPURİNOL
A randomized comparison between rasburicase and allopurinol in children with lymphoma or leukemia at high risk for tumor lysis.
S C Goldman, J S Holcenberg, J Z Finklestein, R Hutchinson, S Kreissman, F L Johnson, C Tou, E Harvey, E Morris, M S Cairo · Blood · 2001
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Yüksek riskli lösemi/lenfomalı 52 çocuk.
ÖZET
İlk 96 saatte ürik asit eğri altı alanı rasburikazda 128, allopurinolde 329 mg/dL·saat idi; dört saatlik azalma %86 ve %12 bulundu.
Primer sonuç biyokimyasaldı; mortalite veya diyaliz gereksiniminde kesin üstünlük göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 11342423 · DOI: 10.1182/blood.v97.10.2998
02 · FLORENCE ÇALIŞMASI
FLORENCE: a randomized, double-blind, phase III pivotal study of febuxostat versus allopurinol for the prevention of tumor lysis syndrome (TLS) in patients with hematologic malignancies at intermediate to high TLS risk.
M Spina, Z Nagy, J M Ribera, M Federico, I Aurer, K Jordan, G Borsaru, A S Pristupa, A Bosi, S Grosicki, N L Glushko, D Ristic, J Jakucs, P Montesinos, J Mayer, E M Rego, S Baldini, S Scartoni, A Capriati, C A Maggi, C Simonelli, FLORENCE Study Group · Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncology · 2015
Çalışma türü: Çift kör randomize faz 3 çalışma
Kapsam: 346 erişkin; çoğu orta TLS riskinde hematolojik malignite.
ÖZET
Febuksostat ürat maruziyetini azalttı; kreatinin değişimi ve ikincil klinik etkinlik sonuçları arasında fark saptanmadı. İlaç ilişkili olaylar iki kolda da %6,4 idi.
Ürat üstünlüğü böbrek yetmezliğini veya ölümü azalttığı anlamına gelmez; çocuklara genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26216382 · DOI: 10.1093/annonc/mdv317
03 · FEBUKSOSTATIN HİPERÜRİSEMİ PROFİLAKSİSİ
Efficacy and safety of febuxostat for prevention of tumor lysis syndrome in patients with malignant tumors receiving chemotherapy: a phase III, randomized, multi-center trial comparing febuxostat and allopurinol.
Kazuo Tamura, Yasukazu Kawai, Toru Kiguchi, Masataka Okamoto, Masahiko Kaneko, Makoto Maemondo, Kenichi Gemba, Katsumichi Fujimaki, Keita Kirito, Tetsuya Goto, Tomoaki Fujisaki, Kenji Takeda, Akihiro Nakajima, Takanori Ueda · International journal of clinical oncology · 2016
Çalışma türü: Açık randomize aşağı olmama çalışması
Kapsam: Japonya’da maligniteli 100 tedavi edilen hasta.
ÖZET
Altı günlük ürat eğri altı alanında febuksostat allopurinole aşağı değildi; güvenlikte fark saptanmadı.
Rasburikaz planlanan hastalar dışlandı; yerleşmiş TLS tedavisi karşılaştırması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 27017611 · DOI: 10.1007/s10147-016-0971-3
04 · TEK DOZ İLE BEŞ GÜNLÜK RASBURİKAZ
A randomized trial of a single-dose rasburicase versus five-daily doses in patients at risk for tumor lysis syndrome.
S Vadhan-Raj, L E Fayad, M A Fanale, B Pro, A Rodriguez, F B Hagemeister, C E Bueso-Ramos, X Zhou, P W McLaughlin, N Fowler, J Shah, R Z Orlowski, F Samaniego, M Wang, J E Cortes, A Younes, L W Kwak, N J Sarlis, J E Romaguera · Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncology · 2012
Çalışma türü: Randomize erişkin çalışması
Kapsam: 82 kayıtlı, 80 tedavi edilen riskli hasta.
ÖZET
Kalıcı ürat yanıtı günlük dozda 39/40, tek doz stratejisinde 34/40 idi; yüksek riskli altı kişiye ikinci doz gerekti. G6PD eksik bir kişide hemoliz ve methemoglobinemi gelişti.
Tek doz herkese yeterli değildir; yeniden doz için laboratuvar izlem zorunludur.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 22015451 · DOI: 10.1093/annonc/mdr490
05 · PEDİATRİK RASBURİKAZ DOZ KARŞILAŞTIRMASI
A study of rasburicase for the management of hyperuricemia in pediatric patients with newly diagnosed hematologic malignancies at high risk for tumor lysis syndrome.
Akira Kikuchi, Hisato Kigasawa, Masahito Tsurusawa, Keisei Kawa, Atsushi Kikuta, Masahiro Tsuchida, Yoshihisa Nagatoshi, Keiko Asami, Keizo Horibe, Atsushi Makimoto, Ichiro Tsukimoto · International journal of hematology · 2009
Çalışma türü: Randomize doz çalışması
Kapsam: 18 yaş altı 30 Japon hasta.
ÖZET
0,15 ve 0,20 mg/kg/gün gruplarında ürat yanıtı %93,3 ve %100 idi. İki hafif-orta aşırı duyarlılık olayı ilaçla ilişkilendirildi.
Küçük biyokimyasal çalışma; düşük dozun bütün çocuklarda klinik eşdeğerliği kanıtlanmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 19701676 · DOI: 10.1007/s12185-009-0402-6
06 · ERİŞKİNDE DÜŞÜK SABİT DOZ
A phase 2 trial of single low doses of rasburicase for treatment of hyperuricemia in adult patients with acute leukemia.
Pankit Vachhani, Jeffrey Baron, Craig W Freyer, Austin Miller, Meir Wetzler, James E Thompson, Elizabeth A Griffiths, Eunice S Wang · Leukemia research · 2021
Çalışma türü: Açık randomize faz 2 çalışma
Kapsam: Akut lösemi ve hiperürisemili 24 erişkin.
ÖZET
1,5 ve 3 mg kollarının ikisinde 24 saatlik hedef yanıt %83 idi; beş kişi ek doz aldı.
Her hastaya allopurinol de verildi; küçük örneklem yerleşmiş ağır TLS veya pediatrik doz standardı oluşturmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33957371 · DOI: 10.1016/j.leukres.2021.106588
07 · YÜKSEK RİSKLİ HASTALARDA AKUT BÖBREK HASARI
Tumour lysis syndrome and acute kidney injury in high-risk haematology patients in the rasburicase era. A prospective multicentre study from the Groupe de Recherche en Réanimation Respiratoire et Onco-Hématologique.
Michael Darmon, François Vincent, Laurent Camous, Emmanuel Canet, Caroline Bonmati, Thorsten Braun, Denis Caillot, Jérôme Cornillon, Sophie Dimicoli, Anne Etienne, Lionel Galicier, Alice Garnier, Stéphane Girault, Mathilde Hunault-Berger, Jean-Pierre Marolleau, Philippe Moreau, Emmanuel Raffoux, Christian Recher, Anne Thiebaud, Catherine Thieblemont, Elie Azoulay, Groupe de Recherche en Réanimation Respiratoire et Onco-Hématologique (GRRR-OH) · British journal of haematology · 2013
Çalışma türü: Prospektif çok merkezli kohort
Kapsam: 153 hasta; akut lösemi, agresif NHL veya Burkitt hastalığı.
ÖZET
Laboratuvar TLS 17, böbrek hasarlı klinik TLS 30 hastada gelişti. TLS, ayarlama sonrası 90 günlük mortaliteyle ilişkiliydi.
İlişki nedensel tedavi etkisi değildir; seçilmiş yüksek riskli grubun oranları tüm kanserlere genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 23772757 · DOI: 10.1111/bjh.12415
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.