İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

ÜÇÜNCÜ KRANİYAL SİNİR FELCİ

ÖZET

Üçüncü kraniyal sinir felci, gözün birçok hareketini, üst göz kapağını ve göz bebeğinin daralmasını yöneten okülomotor sinirin işlev bozukluğudur. Göz kapağı düşebilir; göz içe, yukarı veya aşağı hareket etmekte zorlanabilir. Tam felçte göz dışa ve aşağı dönük görünebilir. Göz bebeği genişleyebilir, fakat normal büyüklükte olması önemli bir nedeni dışlamaz.

Yeni başlayan üçüncü sinir felci acil değerlendirme gerektirir. Özellikle göz bebeği genişlemesi, kapak düşüklüğü ve çift görme birlikte olduğunda beyin damarında anevrizma gibi yaşamı tehdit eden nedenler hızla araştırılmalıdır. Hastanın ağrısının az olması veya başka bir yakınma belirtmemesi değerlendirmeyi ertelemek için güvence değildir. Öncelik ciddi nedeni dışlamaktır; şaşılığın sonraki tedavisi daha sonra planlanır.

İki bin yirmi altı tarihli, elli bir erişkini içeren bir seride mikrovasküler nedenler en sık grubu oluşturmuş; buna rağmen dokuz kişide mikrovasküler olmayan neden saptanmıştır. Bunların altısında anevrizma bulunmuştur. Pupil tutulumu bu grupta daha sık olsa da duyarlılığı sınırlıdır. Bu nedenle pupil korunmasını tek başına güvenli gözlem ölçütü saymak, önemli hastalıkları kaçırma riski taşır.

Modern yaklaşım, yeni izole üçüncü sinir felcinde başvuruda nörogörüntülemeyi destekler. BT anjiyografi veya MR anjiyografi seçimi hastanın durumu, yerel olanaklar ve nöroradyolojik uzmanlığa göre yapılır. Görüntünün deneyimli bir uzman tarafından yorumlanması önemlidir. Pupil durumuna dayanan eski sınıflamalar, tek başına görüntüleme gereksinimini ortadan kaldıran bir kural olarak kullanılmamalıdır.

Nedenlerin dağılımı hastaların hangi merkeze ve branşa başvurduğuna göre değişebilir. Altı yüz otuz üç hastalık bir üniversite hastanesi serisinde mikrovasküler hastalık, damar anomalileri, tümörler, inflamasyon ve travma farklı oranlarda bildirilmiştir. Bu oranlar her toplum veya her hasta için doğrudan olasılık hesabı değildir. Kişisel değerlendirmede yaş, başlangıç, travma, damar riskleri ve eşlik eden bulgular birlikte ele alınır.

Kaynaklar:[1][2][4][3][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • üçüncü kraniyal sinir
  • okülomotor felç
  • ptozis
  • pupil
  • anevrizma
  • diplopi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Sinir, orta beyinden orbitaya kadar farklı düzeylerde etkilenebilir. İzole felç ile diğer kraniyal sinir veya nörolojik bulguların eşlik ettiği tablo ayrılır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Kapak tam kapalıysa çift görme fark edilmeyebilir. Gözün yukarı, aşağı ve içe hareketindeki kısıtlılık ile pupil yanıtı birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Yeni ptozis ve hareket bozukluğu rutin randevu bekletilmeden değerlendirilmelidir. Geniş, ışığa zayıf yanıtlı pupil özellikle önemlidir.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Başlangıç, baş/göz çevresi ağrısı, travma, ameliyat, diyabet ve hipertansiyon öyküsü sorgulanır; ağrı mikrovasküler ve yapısal nedenleri güvenilir biçimde ayırmaz.

Kaynaklar:[4]

FİZİK MUAYENE

Görme, pupillerin ışık yanıtı, kapak, tüm bakış yönleri ve diğer nörolojik bulgular incelenir.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

Miyasteni, tiroid orbitopatisi, orbital miyozit ve diğer pupil bozuklukları taklit edebilir. Yalnız anizokori okülomotor felç tanısı koydurmaz.

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Anevrizma için damar görüntülemesi değerlendirilir; gerekirse sinirin seyri ve diğer yapısal nedenler MR ile araştırılır. Negatif sonuç klinik bağlam ve görüntü kalitesiyle yorumlanır.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Anevrizma veya başka bası saptandığında ilgili uzmanlıkların acil nedene yönelik yönetimi gerekir.

Mikrovasküler tanı desteklenirse damar riskleri düzenlenir; diplopi için geçici kapama veya seçilmiş prizma uygulanabilir.

Kaynaklar:[2][6]

İZLEM VE ÖNERİLER

Mikrovasküler felçlerin çoğu 6–12 haftada iyileşir; düzelmeme, kötüleşme veya yeni belirti yeniden değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[6]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Yeni pupil genişlemesi, kötüleşen oftalmopleji veya eşlik eden nörolojik bulguda önceki mikrovasküler varsayım sorgulanır ve acil değerlendirme yapılır.

Kaynaklar:[1]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Cranial Nerve III Palsy (Oculomotor Palsy) ↗

    StatPearls · Kaynak tarihi: 2026-02-22 · Erişim: 2026-10-28

  2. Third Nerve Palsy ↗

    American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: tarih doğrulanamadı · Erişim: 2026-10-28

  3. Isolated third cranial nerve palsies—modern management principles ↗

    Eye · Kaynak tarihi: 2020-12-15; sayı2022-01 · Erişim: 2026-10-28

  4. Diagnostic Value of Pupil Involvement and Yield of Vascular Imaging in Isolated Third Cranial Nerve Palsy: A 10-Year Retrospective Study ↗

    Clinical Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026-06-26 · Erişim: 2026-10-28

  5. Etiological distribution of isolated oculomotor nerve palsy: analysis of633 patients and literature review ↗

    European Journal of Neurology · Kaynak tarihi: 2024-02-27 · Erişim: 2026-10-28

  6. Microvascular Cranial Nerve Palsy ↗

    NANOS · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · İZOLE ÜÇÜNCÜ SİNİR FELCİNDE PUPİL VE DAMAR GÖRÜNTÜLEMESİNİN TANISAL DEĞERİ

Diagnostic Value of Pupil Involvement and Yield of Vascular Imaging in Isolated Third Cranial Nerve Palsy: A 10-Year Retrospective Study

Uthiyo P, Chantem Y · Clinical Ophthalmology · 2026

Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif gözlemsel seri.

Kapsam: 61 kayıttan 51 erişkin dahil; 48 görüntülendi.

ÖZET

42 mikrovasküler varsayılan, 9 diğer neden; 6 anevrizma. Pupil tutulumu önemli nedeni dışlamak için yeterince duyarlı değildi.

Seçilmiş küçük seri; görüntüleme seçimi ve klinik tanımlama yanlılığı. Evrensel risk oranı değildir.

02 · İZOLE OKÜLOMOTOR FELÇTE 633 HASTANIN NEDEN DAĞILIMI

Etiological distribution of isolated oculomotor nerve palsy: analysis of633 patients and literature review

Kim HJ, Kim HJ, Choi JY, Yang HK, Hwang JM, Kim JS · European Journal of Neurology · 2024

Çalışma türü: Retrospektif üniversite hastanesi serisi ve literatür karşılaştırması.

Kapsam: 672 kayıttan 39 dışlandı; 633 analiz edildi.

ÖZET

Nedenlerin oranı başvurulan branş ve yaşla değişti.

Sevk merkezinin seçilmiş örneklemi; genel toplum insidansı veya bireysel risk tahmini değildir.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.