İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

UMBİLİKAL KORD PROLAPSUSU

ÖZET

Umbilikal kord prolapsusu, su kesesi açıldıktan sonra göbek kordonunun bebeğin önde gelen kısmının yanına veya önüne inmesidir. Kordonun yalnız rahim ağzı ile bebek arasında bulunması ise kordon prezentasyonu olarak adlandırılır; zarlar sağlam da olabilir. Prolapsta kordonun sıkışması ve damar spazmı bebeğe ulaşan kanı azaltabilir. Bu nedenle tablo yalnız anatomik bir farklılık değil, hızlı değerlendirme ve doğum planı gerektiren obstetrik acildir.

Evde su geldikten sonra vajinada kordon hissedilmesi veya görülmesi halinde hemen acil ambulans istenmelidir. Kordona dokunmak veya onu geri itmeye çalışmak uygun değildir. Yardım beklerken dizler üzerinde öne eğilerek göğsü aşağıda tutmak basıyı azaltabilir; uygun değilse kalça altı destekli yan yatış kullanılabilir. Ambulans içinde güvenli yan pozisyon tercih edilir. Hasta kendi başına vajinal müdahale yapmamalıdır.

Hastanede tanı konur konmaz kordon üzerindeki basının azaltılması ile doğum hazırlığı birlikte yürütülür. HSE’nin iki bin yirmi altı rehberi, önde gelen kısmın sağlık çalışanı tarafından yükseltilmesini ve en güvenli hızlı doğum yolunun seçilmesini önerir. Mesanenin doldurulması, ameliyathaneye hemen erişilemeyen ve gecikme beklenen koşullara ayrılır; hızlı ameliyat olanağı varken bu işlem doğumu geciktirebilir. Tokoliz ilk basamak değildir.

Doğum sırasındaki kalp hızı normal görünse bile kordon sarkması bulunabilir. Özellikle su gelmesini takiben bradikardi veya değişken yavaşlamalar olduğunda muayene gerekir. Kordonun nabzının alınmaması tek başına bebeğin yaşamını yitirdiğini kanıtlamaz; uygun ultrasonla canlılık değerlendirilir. Muayene ve izlem sonuçları acil ekip tarafından birlikte yorumlanır. Normal bir önceki kayıt, yeni gelişen sarkmayı dışlayan kalıcı bir güvence değildir.

Araştırmalarda yalnız karar ile doğum arasındaki süreye bakmak yanıltıcı olabilir. Hong Kong kohortunda kalıcı bradikardinin başlamasından doğuma kadar geçen süre, kordon kanının asitliğiyle ilişkili bulunmuştur. Tanı konmadan önce de oksijen azalması başlamış olabilir. Gözlemsel bulgular belirli bir süre boyunca beklemenin güvenli olduğunu kanıtlamaz; özellikle süren bradikardi acil doğum gereksinimini güçlendirir.

Kaynaklar:[2][1][3][4][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • kordon sarkması
  • obstetrik acil
  • fetal bradikardi
  • kordon basısı
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Kordonun basıya uğraması bebeğin oksijenini azaltabilir. Hızlı doğum gerekebilir; vajinal doğum hemen güvenle tamamlanamıyorsa çoğunlukla acil sezaryen kullanılır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Vajinadan kordonun görülmesi veya hissedilmesi, muayenede kordon bulunması ve su gelmesi sonrası fetal kalp hızının yavaşlaması uyarıcıdır. Bazen dışarıdan belirti olmaz.

Kaynaklar:[1]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Kordon gördüğünüzü veya hissettiğinizi düşünüyorsanız hemen acil ambulans çağırın; gebelik ve kordon sarkması şüphesini söyleyin. Kordona dokunmayın, geri itmeyin; ameliyat gerekebileceği için yiyip içmeyin.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Zarların açılma zamanını, amniyotomi ve diğer müdahaleleri, geliş şeklini, çoğul gebeliği, prematüriteyi, polihidramniyozu ve angaje olmayan önde gelen kısmı değerlendirin. Risk yokluğu tanıyı dışlamaz.

Kaynaklar:[4]

FİZİK MUAYENE

Şüphede spekulum ve/veya dijital vajinal muayene yapın. Normal fetal kalp hızı prolapsusu dışlamaz; kordonda nabız yoksa fetal canlılığı ultrasonla doğrulayın.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

Açık prolapsta kordon önde gelen kısmın önünde, gizli prolapsta yanında seyreder; zarlar açılmıştır. Kordon prezentasyonunda kordon serviks ile önde gelen kısım arasındadır ve zarlar sağlam olabilir.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Su gelmesi sonrası başlayan bradikardi veya deselerasyon prolapsus şüphesini artırır. Tanı muayeneyle hızla araştırılır.

Rutin antenatal ultrason gelecekteki tüm sarkmaları öngöremez.

Kaynaklar:[4][1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Acil obstetri, anestezi ve yenidoğan ekibini çağırın; devam eden oksitosini durdurun.

Eğitimli klinisyen önde gelen kısmı yükselterek basıyı azaltır; kordon uterus içine geri itilmez. Doğum en hızlı güvenli yolla tamamlanır; HSE tanıdan doğuma <30 dakika hedefler. Bu süre bekleme izni değildir.

Kaynaklar:[7][3]

İZLEM VE ÖNERİLER

Doğumda yenidoğan ekibi hazır bulunmalı; eşleştirilmiş kordon gazları ve olay/müdahale zamanları kaydedilmelidir.

Aileye hastanedeyken ve sonraki kontrolde olayın açıklanması ve sorularının yanıtlanması önerilir.

Kaynaklar:[4][3]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Hastane dışındaki prolapsus acil nakil gerektirir. Yaşayabilirlik sınırındaki gebeliklerde obstetri, yenidoğan ve ailenin bireyselleştirilmiş görüşmesi gerekir; tek bir otomatik müdahale kuralı uygulanmaz.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Umbilical cord prolapse in late pregnancy ↗

    RCOG · Erişim: 2026-10-28

    Mayıs 2015; küçük güncelleme Ağustos 2025.

  2. Umbilical Cord Prolapse (Green-top Guideline No. 50) ↗

    RCOG · Erişim: 2026-10-28

    2014 rehberi; 2024 incelemesinde güncelleme gerekmemiştir; sonraki inceleme 2026 olarak listelenir.

  3. National Clinical Practice Guideline: Umbilical Cord Prolapse: Prevention, Diagnosis and Management ↗

    HSE / Institute of Obstetricians and Gynaecologists · Kaynak tarihi: 2026-05-01 · Erişim: 2026-10-28

    1 Mayıs 2026 yürürlük.

  4. Umbilical Cord Prolapse (344) ↗

    NHS Greater Glasgow and Clyde · Kaynak tarihi: 2025-12-22 · Erişim: 2026-10-28

  5. Decision-to-delivery interval and neonatal outcomes in intrapartum umbilical cord prolapse ↗

    BMC Pregnancy and Childbirth · Kaynak tarihi: 2023-06-22 · Erişim: 2026-10-28

  6. Bradycardia-to-delivery interval and fetal outcomes in umbilical cord prolapse ↗

    Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica · Kaynak tarihi: 2020-08-30 · Erişim: 2026-10-28

    Yayıncı ilk yayın 30 Ağustos 2020; PubMed çevrimiçi 14 Eylül 2020; Ocak 2021 sayı.

  7. Labor and Delivery Unit Safety: Umbilical Cord Prolapse ↗

    AHRQ · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · PROLAPSTA KARAR/DOĞUM SÜRESİ VE YENİDOĞAN SONUÇLARI

Decision-to-delivery interval and neonatal outcomes in intrapartum umbilical cord prolapse

Houri O, Walfisch A, Shilony A ve ark. · BMC Pregnancy and Childbirth · 2023

Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif kohort

Kapsam: 2008–2021;130 intrapartum prolapsus; sürekli ekip/ameliyathane erişimi.

ÖZET

Medyan süre 11 dakika; kordon arter pH’sıyla süre arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Yirmi yedi yenidoğan yoğun bakıma alındı.

Yalnız 4 olgu 20 dakikayı aştı; bradikardi altgrubu 22 olgu ve uzun dönem izlem yok. Sonuç gecikmenin güvenli olduğu anlamına gelmez.

02 · BRADİKARDİNİN BAŞLAMASINDAN DOĞUMA GEÇEN SÜRE

Bradycardia-to-delivery interval and fetal outcomes in umbilical cord prolapse

Wong L, Tse WT, Lai CY ve ark. · Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica · 2021

Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli kohort

Kapsam: 1995–2018;114 tekil gebelik,34 kalıcı bradikardi.

ÖZET

Bradikardi-doğum aralığı uzadıkça arter pH’sı düştü. ≥20 dakikalık 5 olgunun 4 ünde pH<7 idi.

Altgrup çok küçük; gözlemsel ilişki kişisel güvenli bekleme süresi vermez. Çoğul gebelikler ve diğer hipoksi nedenleri dışlandı.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.