ÜRİNER KATETERİZASYON

AMAÇ, TÜRLER VE HASTA DEĞERLENDİRMESİ

Üriner kateter, mesanede biriken idrarın boşaltılmasını sağlayan esnek tüptür. İdrar yapamama, bazı ameliyatlar veya belirli izlem gereksinimleri nedeniyle kullanılabilir. Aralıklı kateter yalnız boşaltma sırasında uygulanırken, kalıcı kateter belirli süre yerinde kalır. Üretradan geçen kateter ile karın altından mesaneye ulaşan suprapubik kateter farklı yaklaşımlardır. Hangi türün uygun olduğu sorunun nedenine, beklenen süreye ve kişinin bakım olanaklarına bağlıdır. Kateter takılması, idrar sorununun nedeninin tamamen tedavi edildiği anlamına gelmez. [1]

Hastaya neden kateter gerektiği, ne kadar süre beklendiği ve çıkarılmanın hangi koşula bağlı olduğu açıklanmalıdır. Kullanılan ilaçlar, alerjiler, önceki ürolojik işlemler ve yaşanmış kateter sorunları paylaşılır. Mahremiyet, ağrı veya kaygı konuları değerlendirmede önemlidir. Uzun süreli kullanım gerekiyorsa malzemelerin temini ve eğitim planı taburculuktan önce hazırlanır. Aralıklı kendi kendine kateterizasyon bazı kişiler için uygun olabilir, ancak bireysel eğitim gerektirir; bu yazı yerleştirme talimatı değildir. Günlük yaşam, çalışma ve cinsellikle ilgili güçlükler hemşire veya hekimle görüşülür. Kateterin boyutu, değişim aralığı ve bakım planı kişiye göre düzenlenir. [1][4]

Aralıklı ve sürekli drenaj farklı amaçlarla seçilebilir. Hastanın el becerisi, hareket kapasitesi ve destek gereksinimi, sürdürülebilir bir bakım planı hazırlanırken dikkate alınır. [1]

GEREKSİZ KULLANIMIN ÖNLENMESİ

Kateter yalnız uygun endikasyon varsa kullanılmalı ve gereksinim ortadan kalkınca çıkarılmalıdır. Uzun süre yerinde kalması enfeksiyon riskini artırır. İdrar kaçırma için bakım kolaylığı sağlamak amacıyla rutin kalıcı kateter kullanımı uygun değildir. Uygun hastalarda dış toplayıcı sistemler veya aralıklı kateterizasyon alternatif olabilir. Seçim mesanenin boşalma kapasitesi ve klinik durumla ilişkilidir; yalnız cihazın daha pratik görünmesi yeterli değildir. Hastanede kateter gereksiniminin düzenli yeniden değerlendirilmesi güvenli bakımın parçasıdır. [2]

Akut hastane bakımında yerleştirme, eğitimli personelce aseptik teknik ve steril malzemeyle yapılır. Hastane dışındaki aralıklı uygulamada, eğitimli hastaya veya bakıcıya farklı temiz teknik protokolü öğretilebilir. Kapalı drenaj sisteminin korunması ve akışın engellenmemesi enfeksiyondan korunma açısından önemlidir. Hasta veya yakını bağlantıları gereksiz yere ayırmamalı, sisteme sıvı vermemeli veya kendiliğinden yıkama yapmamalıdır. Rutin koruyucu antibiyotik herkes için gerekli değildir. Kateterin varlığı tek başına antibiyotik başlama gerekçesi oluşturmaz. İdrar örneği gerektiğinde uygun yöntem sağlık çalışanı tarafından seçilir. Bakım planındaki değişiklikler, klinik gereksinime ve yerel protokole göre yapılır. Hastanın kateterin hâlâ gerekli olup olmadığını sorması, enfeksiyon önlemeye yönelik yerinde bir katılım biçimidir. [2]

El hijyeni, yalnız yerleştirme anında değil bakım boyunca önem taşır. Kateterin gereksiz kullanıldığı günlerin azaltılması, enfeksiyondan korunmada temel bir önlemdir. [2]

SORUNLAR, ACİL BELİRTİLER VE TAKİP

İdrarın akmaması, dolu mesane hissi veya ağrı hızlı değerlendirme gerektirir. Kateter etrafından kaçak olması her zaman tüpün küçük olduğu anlamına gelmez; tıkanıklık, mesane spazmı veya kabızlık gibi nedenler olabilir. Kateter düşerse hemşire veya hekimle hemen iletişime geçilir. Hasta kateteri yeniden yerleştirmeye, balonunu şişirmeye veya zorlayarak çekmeye çalışmamalıdır. Kanlı idrar, belirgin alt karın ya da yan ağrısı, ateş ve genel kötüleşme enfeksiyon veya başka bir soruna işaret edebilir. Şiddetli yakınmalarda rutin randevu beklenmez. [3]

Giriş bölgesinin temizliği ve el hijyeni, verilen eğitime uygun sürdürülür. Sıvı tüketimi kişinin kalp ve böbrek durumuna göre düzenlenir; sıvı kısıtlaması olan kişi genel öneriyle bunu aşmamalıdır. Kabızlığın önlenmesi bazı kateter sorunlarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Tekrarlayan tıkanma veya ağrı, yalnız her seferinde cihazın değiştirilmesiyle geçiştirilmeden değerlendirilmelidir. Kontrolde kateterin devam gereksinimi, cilt ve giriş bölgesi, idrar akışı ve bakımın uygulanabilirliği gözden geçirilir. Taburculukta malzeme biterse, kateter düşerse veya gece sorun gelişirse kime ulaşılacağı açıkça öğrenilmelidir. Kişinin bakım konusunda zorlanması, profesyonel destek gereksinimini gösterir. [3]

İdrar çevreden sızarken torbada da akış görülebilir; bu durum yine değerlendirme gerektirebilir. Tekrarlayan kaçak ve ağrıyı normal kabul edip beklememek gerekir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Kateterin amacı ve çıkarılma planı belli olmalıdır; uzun süreli kullanım otomatik karar değildir. [1]