UTERUS RÜPTÜRÜ
ÖZET
Uterus rüptürü, gebelik veya doğumda uterus duvarının yırtılmasıdır. Anne kanaması ve fetüsün oksijensiz kalmasıyla hızla yaşamı tehdit edebilir. Önceki sezaryen/uterus ameliyatı önemli risk oluşturur; skarsız uterusta da gelişebilir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Doğumda akut güvenlik, risk ve acil cerrahi; sezaryen rutin anlatımı değil.
HALK İÇİN: ACİL YARDIM
Gebelikte ani şiddetli veya geçmeyen karın ağrısı, bayılma, belirgin kanama ve bebeğin hareketlerinde azalma acil değerlendirme gerektirir. Önceki uterus ameliyatı sağlık ekibine bildirilmelidir. Hastanede fetal kalp hızındaki bozulma ilk uyarı olabilir. [2]
DOĞUM PLANI
Önceki sezaryen tek başına rüptür gelişeceği anlamına gelmez. Vajinal doğum denemesi seçilecekse kişisel riskler ve hastanenin acil ameliyat/kan desteği kapasitesi değerlendirilir; indüksiyon kararı deneyimli ekiple alınır. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ANAMNEZ VE RİSK
Önceki uterus kesisi ve operasyon notu, rüptür öyküsü, miyomektomi, gebelikler arası süre ve mevcut indüksiyon/oksitosin kullanımı sorgulanır. Tıkanmış doğum, travma ve plasenta invazyonu gibi diğer nedenler gözden geçirilir. [1]
FİZİK MUAYENE
HIZLI MUAYENE
Nabız/tansiyon ve perfüzyon, abdominal hassasiyet, vajinal kanama, hematüri, kontraksiyon değişimi ve gelen kısmın geri yükselmesi değerlendirilir. Epidural altında yeni başlayan ağrı önemlidir; ağrı olmaması dışlatmaz. [1]
AYIRICI TANI
AYIRICI DURUMLAR
Plasenta dekolmanı, kordon prolapsusu ve diğer fetal hipoksi nedenleri benzer acil tablo oluşturabilir. Skar dehisansı her katın tam yırtıldığı rüptürle aynı değildir; kanama ve maternal/fetal durum yönetim aciliyetini belirler. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
KLİNİK TANI
Skarı olan doğum eyleminde ani/persistan fetal bradikardi veya başka belirgin CTG bozulması rüptürü düşündürür. Tanı çoğunlukla acil klinik değerlendirmeyle konur; instabil tabloda görüntüleme için cerrahi geciktirilmez. [2]
TEDAVİ
İLK MÜDAHALE
Oksitosin sürüyorsa durdurulur; obstetri, anestezi, yenidoğan, ameliyathane ve kan bankası çağrılır. İki geniş damar yolu, hemogram/koagülasyon ve çapraz karşılaştırma alınır; resüsitasyon ile acil cerrahi hazırlık eş zamanlı yürütülür. [1]
KESİN TEDAVİ
Acil laparotomiyle doğum ve kanama kontrolü sağlanır. Uterus onarımı veya histerektomi kararı yırtığın kapsamı, kanama, hemodinami ve enfeksiyonla belirlenir; gerekli transfüzyon geciktirilmez. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
DOĞUM SONRASI
Kanama ve organ hasarı izlemi sürdürülür. Olay, operasyon bulguları ve uterusun korunup korunmadığı açık raporlanır; taburculuk öncesi görüşme, ruhsal destek ve sonraki gebelik için erken uzman kontrolü planlanır. [1]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL YOL
Toplumda şüphede 112 ile acil obstetrik merkeze transfer gerekir. Hastanede ani fetal bradikardiyle maternal şok/kanama birlikteliği bekleme nedeni değil acil müdahale tetikleyicisidir. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
SONRAKİ GEBELİK
Tam rüptür öyküsü sıradan düşük transvers sezaryen skarı gibi yönetilmez. Yeni gebelik öncesi danışmanlık ve doğum eylemi başlamadan planlı doğum değerlendirmesi gerekir; tek sabit hafta tüm yırtık tiplerine uymaz. [2]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Uterine rupture, WAHT-TP-094 ↗
Worcestershire Acute Hospitals NHS Trust · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Birth after caesarean ↗
Safer Care Victoria · Kaynak tarihi: güncel web sürümü; güncellik uyarısı mevcut · Erişim: 2026-10-26
- Caesarean birth (NG192) ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2021; güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
- 3.3 Uterine rupture ↗
Médecins Sans Frontières · Kaynak tarihi: güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · OKSİTOSİN DOZU VE TOLAC SIRASINDA RÜPTÜR
Maximum Oxytocin Dose and Uterine Rupture During Trial of Labor After Cesarean.
Bruno AM; Allshouse AA; Metz TD · Obstetrics and gynecology · 2025
Çalışma türü: Gözlemsel kohortun ikincil analizi
Kapsam: Tek önceki sezaryenle doğum denemesi yapan 5.201 kişi.
ÖZET
Toplam 37 rüptür (%0,7) görüldü. Oksitosin maruziyeti ve daha uzun kullanım rüptürle ilişkiliydi; kesin güvenli üst doz eşiği belirlenemedi.
Endikasyon ve doğum seyri karıştırıcı olabilir; gözlemsel sonuç tek başına doz protokolü oluşturmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41325062 · DOI: 10.1097/AOG.0000000000006106
02 · MİYOMEKTOMİ SONRASI GEBELİKTE RÜPTÜR
Trial of labor after myomectomy and uterine rupture: a systematic review.
Gambacorti-Passerini Z; Gimovsky AC; Locatelli A; Berghella V · Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica · 2016
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: 23 kohort; ayrıntılı doğum verileri alt gruplarda değerlendirildi.
ÖZET
Doğum denemesi grubunda rüptür 2/426 (%0,47) idi; rüptürlerin bir kısmı doğum eyleminden önce ve 36 haftadan erken gerçekleşti.
Cerrahi teknik ve seçilmiş hasta grupları heterojen; düşük oran tüm miyomektomilerde güvenli doğum denemesi anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 27154306 · DOI: 10.1111/aogs.12920
03 · TAM RÜPTÜRÜN SONRAKİ GEBELİKTE YİNELEMESİ
Incidence of Recurrent Uterine Rupture: A Systematic Review and Meta-analysis.
Sugai S; Yamawaki K; Haino K; Yoshihara K; Nishijima K · Obstetrics and gynecology · 2023
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Önceki tam uterus rüptürüne ilişkin 13 gözlemsel çalışma.
ÖZET
Birleştirilmiş yineleme tahmini %10 (%95 GA %6–17) idi; ülkeler arasında farklılık vardı.
Heterojen sağlık koşulları ve eksik yırtık/tedavi ayrıntıları; bu oran bireysel kişiye değişmeden uygulanamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37884008 · DOI: 10.1097/AOG.0000000000005418
04 · ÖNCEKİ TAM RÜPTÜR SONRASI NORVEÇ DENEYİMİ
Pregnancies in Women with a Previous Complete Uterine Rupture.
Al-Zirqi I; Vangen S · Obstetrics and gynecology international · 2023
Çalışma türü: Nüfus kayıtları ve dosyalarla tanımlayıcı çalışma
Kapsam: Önceki tam rüptür sonrası 72 gebelik.
ÖZET
Üç yeni tam rüptür (%4,2) ve altı kısmi ayrışma görüldü; tam rüptürlerin tümü önceki alt segment dışı skarlarda ve preterm dönemdeydi.
Küçük, uzun tarih aralıklı kohort; alt segment grubunda sıfır olay riskin sıfır olduğunu kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36819713 · DOI: 10.1155/2023/9056489
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.