VAJİNİSMUS VE GENİTO-PELVİK AĞRI/PENETRASYON BOZUKLUĞU
ÖZET
Vajinismus, istenen vajinal girişim sırasında pelvik taban kaslarının istemsiz kasılmasıyla penetrasyonun ağrılı, güç veya olanaksız olmasıdır. Bir irade eksikliği değildir. Genito-pelvik ağrı/penetrasyon bozukluğu, ağrı, korku ve giriş güçlüğünü kapsayan daha geniş tanısal çerçevedir. [2]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Rızaya duyarlı değerlendirme, ağrı/korku ve psikoseksüel destek; vulvodiniden ayrı.
HALK İÇİN: NE OLABİLİR?
Tampon, muayene veya cinsel penetrasyonda kasılma olabilir; daha önce ağrısız deneyim yaşamış kişide de başlayabilir. Diğer yakınlık biçimlerinden haz alma mutlaka kaybolmaz. Tedavi kişinin hedeflerine göre yürütülür, partner katılımı isteğe bağlıdır. [1]
MUAYENE KONTROLÜ SİZDEDİR
Muayeneyi reddetme, durdurma, destek kişisi isteme hakkı vardır. Ağrıyı aşmak için zorlamak çözüm değildir. Önce konuşma ve dış değerlendirme yapılabilir; iç muayene ancak onam ve toleransla ilerler. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Yaşam boyu veya sonradan başlayan örüntü, penetrasyon korkusu, ağrının yeri ve ilişkili durumlar sorgulanır. Doğum/cerrahi, enfeksiyon ve olası travma öyküsü gizlilikle ele alınır; travma öyküsü bulunması zorunlu değildir. [2]
FİZİK MUAYENE
Dış genital inceleme ve gerekirse enfeksiyon örnekleri alınır. Tek parmakla pelvik taban değerlendirmesi ancak kabul ediliyor ve tolere ediliyorsa yapılır. Muayenenin tamamlanamaması zor kullanma veya otomatik psikiyatrik etiket gerekçesi değildir. [3]
AYIRICI TANI
Kandidiyazis, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, irritan reaksiyon, menopozal kuruluk, pelvik inflamatuvar hastalık ve endometriozis ağrılı ilişkiye yol açabilir. Sonradan başlayan durumda tetikleyen neden tedavi edilmelidir. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
SÜRE VE SIKINTI ÖLÇÜTÜ
GPPPD tanı çerçevesinde en az altı ay süren belirtiler ve klinik açıdan belirgin sıkıntı aranır; fiziksel hastalık veya başka belirgin nedenler ayrıca değerlendirilir. Kısa süreli ağrıda yardım istemek için altı ay beklemek gerekmez. [5,6]
TANI ÇERÇEVESİ
Öykü, kişinin yaşadığı sıkıntı ve klinik değerlendirme birlikte yorumlanır. Vajinismus ile vulvodini aynı değildir; kasılmanın eşlik ettiği vestibüler ağrı ayrıca tanınmalıdır. GPPPD başlığı fiziksel ağrı nedenlerini araştırmanın yerine geçmez. [2]
TEDAVİ
BASAMAKLI TEDAVİ
Eğitim, nefes/gevşeme, pelvik taban kontrolü ve psikoseksüel terapi birlikte planlanır. Vajinal eğiticiler uzman rehberliğinde, küçük basamaklarla ve kişinin kontrolünde kullanılır; ağrıya rağmen ilerleme hedeflenmez. Ev çalışmaları yalnız öğretildikten sonra ve kabul edilen sınırlar içinde yapılır. [1]
İZLEM VE ÖNERİLER
BAŞARIYI DEĞERLENDİRME
Başarı yalnız penetrasyon gerçekleşmesiyle ölçülmez; ağrı/korku azalması, özerklik, rahat muayene ve kişinin istediği cinsel işlev izlenir. Yanıtsızlıkta eşlik eden vulvar ağrı ve fiziksel nedenler yeniden ele alınır; çok disiplinli bakım sürdürülür. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GÜVENLİK VE ÖNCELİK
Cinsel şiddet veya zorlayıcı ilişki varsa güvenlik ve travmaya duyarlı destek önceliklidir; partnerli egzersiz zorunlu tutulmaz. Yeni enfeksiyon/yaralanma şüphesinde fiziksel değerlendirme, ağrı rehabilitasyonundan önce gelir. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
TEDAVİNİN SINIRLARI
Botulinum toksini için kanıt sınırlıdır; standart gevşeme/rehabilitasyonun yerine rutin çözüm olarak sunulmaz. [3]
GEBELİK, ERGENLİK VE MENOPOZ
Gebelik veya doğum sonrası yeni ağrının obstetrik nedeni dışlanmalı, muayene ve egzersiz planı ekiple uyarlanmalıdır. Ergenlerde mahremiyet ve yaşa uygun onam korunur. Menopozal kuruluk ve atrofik ağrı yalnız vajinismus kabul edilmemelidir. [4]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Vaginismus ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical assessment and management of vaginismus ↗
Chalmers KJ/RACGP · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Vaginismus ↗
Healthdirect Australia · Kaynak tarihi: güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
- Your Sexual Health ↗
ACOG · Kaynak tarihi: güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
- Definitions, classification, and epidemiology of sexual dysfunction: ICSM 2024 consensus ↗
ICSM · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Dyspareunia in Women — Vaginismus section and DSM-5 duration criterion ↗
Seehusen DA; Baird DC; Bode DV; American Family Physician · Kaynak tarihi: 2014 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · BİOFEEDBACK İLE VAJİNAL EĞİTİCİ TEDAVİSİ
Effectiveness of Biofeedback with Dilator Therapy for Sexual Function in Women with Primary Vaginismus: Randomized Controlled Trial Study.
Jokar F; Fani M; Isfahani NT; Sabahi R · International urogynecology journal · 2025
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: 18–45 yaşlarında primer vajinismuslu 32 kadın; altı hafta.
ÖZET
Biofeedback eklenen kolda genel cinsel işlev ve bazı alt alanlarda daha fazla iyileşme görüldü; lubrikasyon için grup-zaman etkileşimi anlamlı değildi.
Küçük örneklem, tedavi sonrası yalnız bir aylık takip; kalıcı iyileşme garantisi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39692875 · DOI: 10.1007/s00192-024-06011-y
02 · GPPPD İÇİN İNTERNET TEMELLİ TEDAVİ
Efficacy of internet-based treatment for genito-pelvic pain/penetration disorder: Results of a randomized controlled trial.
Zarski AC; Berking M; Ebert DD · Journal of consulting and clinical psychology · 2021
Çalışma türü: Bekleme listesi kontrollü randomize çalışma
Kapsam: En az altı aydır penetratif ilişki yaşamayan 200 kadın.
ÖZET
12. haftada penetratif ilişki bildirenler müdahalede %31, kontrolde %13 idi. Altıncı ayda %29 ve %20 farkı anlamlı değildi; bazı ağrı/bilişsel sonuçlar iyileşti.
Bekleme listesi aktif tedavi değildir; penetrasyonun gerçekleşmesi tüm işlevlerin düzeldiği anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34843312 · DOI: 10.1037/ccp0000665
03 · FİZYOTERAPİ PAKETİ İLE BOTULİNUM TOKSİNİ
Comparing the effectiveness of functional electrical stimulation via sexual cognitive/behavioral therapy of pelvic floor muscles versus local injection of botulinum toxin on the sexual functioning of patients with primary vaginismus: a randomized clinical trial.
Yaraghi M; Ghazizadeh S; Mohammadi F; Ashtiani EM; Bakhtiyari M; Mareshi SM; Sarfjoo FS; Eftekhar T · International urogynecology journal · 2019
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Primer vajinismus; botulinum kolunda 30, fizyoterapi kolunda 28 kişi.
ÖZET
İlişki gerçekleşmesi botulinum kolunda 20/30, fizyoterapi kolunda 26/28 olarak bildirildi; işlev sonuçları da fizyoterapi paketini destekledi.
Küçük ve çok bileşenli müdahale; hangi fizyoterapi bileşeninin etkili olduğunu ayırmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30506183 · DOI: 10.1007/s00192-018-3836-7
04 · VAJİNİSMUSTA CBT DEĞİŞİM MEKANİZMALARI
Cognitive-behavioral therapy for women with lifelong vaginismus: process and prognostic factors.
ter Kuile MM; van Lankveld JJ; de Groot E; Melles R; Neffs J; Zandbergen M · Behaviour research and therapy · 2007
Çalışma türü: Randomize tedavi çalışmasının süreç analizi
Kapsam: Yaşam boyu vajinismuslu 117 kişi; 81 CBT, 36 bekleme listesi.
ÖZET
CBT sonrası penetrasyon korkusu ve kaçınma azaldı; davranış değişiklikleri sonuçtaki iyileşmeyi kısmen açıkladı.
Aracılık analizi kesin biyolojik nedensellik kanıtı değildir; bireysel başarıyı öngören değişken saptanmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 16701078 · DOI: 10.1016/j.brat.2006.03.013
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.