VAKUM VE FORSEPS İLE YARDIMLI VAJİNAL DOĞUM
ÖZET
Vakum veya forseps ile yardımlı vajinal doğum, bebeğin doğum kanalından çıkmasına özel araçlarla yardım edilmesidir. ACOG, fetal kalp hızıyla ilgili kaygı, başın ilerlemesinin durması, uzun süren ıkınmaya bağlı yorgunluk veya güvenli ıkınmayı sınırlayan anne hastalığı gibi durumlarda düşünülebileceğini açıklar. Araç seçimi kişinin durumuna ve uygulayıcının deneyimine bağlıdır; yöntemler birbirinin her koşulda eşdeğeri değildir.
Uygun adayda bu yaklaşım sezaryenden kaçınmayı sağlayabilir ve doğumu daha hızlı tamamlayabilir. Bununla birlikte ACOG, vajina, perine ve anal bölge yaralanmalarının riskinde artış olduğunu belirtir. Bebekte baş, saçlı deri, göz veya sinir yaralanmaları ve kafa içi kanama gibi komplikasyonlar da mümkündür. Genel yarar beklentisi, anne ve bebeğe özgü risk değerlendirmesinin yerine geçmez.
Girişimin önkoşulları doğumun aciliyetinden bağımsız olarak doğrulanmalıdır. RCOG, serviksin tam açık, membranların açılmış, başın uygun düzeyde ve pozisyonunun biliniyor olmasını ister. Pelvisin yeterliliği, ağrı kontrolü, onam ve gerekli ekip değerlendirilir. Başarısızlık olasılığı yüksek girişim, gerektiğinde gecikmeden sezaryene geçilebilecek yerde denenmelidir. Yalnız bir aracın hazır bulunması güvenli uygulama için yeterli değildir.
SMFM, hazırlık ve uygulama ile işlem kaydı için iki ayrı kontrol listesi önerir. Amaç, yoğun doğum ortamında önemli adımların yalnız belleğe bırakılmamasıdır. Hazırlık listesinin ekip içinde soru ve yanıt biçiminde kullanılması ortak değerlendirmeyi destekler. Liste yerel işleyişe uyarlanmalıdır; ancak bir formun doldurulması, klinik beceri veya dikkatli muayenenin yerine geçmez.
Doğum sonrasındaki bakım da girişimin bir parçasıdır. WHO, operatif vajinal doğumdan sonra enfeksiyonu önlemek için antibiyotik profilaksisi önerir. Bu öneri, bütün vajinal doğumlarda doğum eylemi sırasında rutin antibiyotik verilmesiyle aynı değildir. İlacın seçimi, alerji ve yerel koşullar göz önünde bulundurularak yapılır. Kişiye enfeksiyon riski ve tedavinin olası yan etkileri açıklanmalıdır.
- yardımlı vajinal doğum
- vakum
- forseps
- operatif vajinal doğum
- perineal travma
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: İYİLEŞME DÖNEMİNİ ANLAMAK
Perinede ağrı ve morarma olabilir; oturmak veya yürümek bir süre zorlaşabilir. Yırtık varsa onarım gerekebilir. ACOG, ağrı kontrolü ve soğuk uygulama gibi destekleri açıklar; kullanılacak ilaçlar kişisel durum ve emzirmeyle birlikte sağlık ekibine danışılarak seçilir.
ANTİBİYOTİK PROFİLAKSİSİNİ UYGUN BAĞLAMDA UYGULAMAK
WHO önerisinin dayanağı doğumdan sonra mümkün olduğunca erken, en geç altı saat içinde tek intravenöz doz uygulamasıdır. Başka nedenle doğum sonrası antibiyotik alan hastanın planı ayrıca değerlendirilir. Alternatif ilaç seçimi yerel direnç, alerji, güvenlik ve erişilebilirliğe göre düzenlenir.
EKİP UYGULAMASINI SÜRDÜRÜLEBİLİR HALE GETİRMEK
SMFM, kontrol listelerinin uygulanmasında hem hekim hem hemşire sorumlu bulunmasını önerir. Kurum, listenin kimin tarafından nasıl kullanılacağını ve tamamlanmasının nasıl kaydedileceğini belirlemelidir. Böylece araç yalnız bireysel hatırlatıcı değil, ortak iş akışının parçası olur.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
FİZİK MUAYENE
SAĞLIK PROFESYONELİ İÇİN: GÜVENLİK MUAYENESİNİ TAMAMLAMAK
Baş angaje olmalı, pozisyonu belirlenmeli ve klinik değerlendirmede pelvis uygun bulunmalıdır. Tam açıklık ve membranların açılmış olması doğrulanır. Mesane boşaltılır; yeterli analjezi, deneyimli uygulayıcı ve yenidoğan canlandırma desteği sağlanır. Pozisyon belirsizse ultrasonografiyle değerlendirme önerilir.
TEDAVİ
PREMATÜRİTE VE İLERLEMEME DURUMUNDA SINIRI KORUMAK
RCOG, 32 haftadan önce vakumdan kaçınılmasını, 32+0–36+0 haftalarda dikkatli kullanılmasını önerir. İlerleyici iniş yoksa girişim sürdürülmez. Ardışık araç kullanımı travma riskini artırabilir; başarısız denemede kıdemli değerlendirme ve alternatif doğum planı gerekir.
İZLEM VE ÖNERİLER
MESANE İŞLEVİNİ VE BAKIM DEVAMLILIĞINI İZLEMEK
İlk idrarın zamanı ve miktarı kaydedilir; retansiyon kuşkusunda rezidü idrar değerlendirilir. Taburculuk öncesi girişimin nedeni, komplikasyonlar ve sonraki doğumlara ilişkin plan kişiyle görüşülmelidir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
BEKLENMEYEN BELİRTİLERDE ERKEN DEĞERLENDİRME İSTEMEK
Ani veya çok yoğun kanama, artan perine ağrısı, ateş ya da kötü kokulu akıntıda gecikmeden değerlendirme gerekir. Nefes darlığı veya göğüs ağrısında acil yardım istenmelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Assisted Vaginal Delivery — FAQ192 ↗
American College of Obstetricians and Gynecologists · Kaynak tarihi: İçerik güncellemesi Mayıs 2021; gözden geçirme Kasım 2024 · Erişim: 2026-11-01
- Assisted Vaginal Birth — Green-top Guideline 26 ↗
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists · Kaynak tarihi: 28 Nisan 2020; kurum güvenlik hatırlatması Haziran 2023; Eylül 2024 süre uzatma · Erişim: 2026-11-01
- Operative vaginal delivery: checklists for performance and documentation ↗
Society for Maternal-Fetal Medicine · Kaynak tarihi: 2020; yeniden onay 2025 · Erişim: 2026-11-01
- WHO recommendation on routine antibiotic prophylaxis for women undergoing operative vaginal birth ↗
World Health Organization · Kaynak tarihi: 18 Haziran 2021; 2025 intrapartum antibiyotik önerisiyle ayrım kontrol edildi · Erişim: 2026-11-01
- Postnatal care — NG194 ↗
National Institute for Health and Care Excellence · Kaynak tarihi: İlk yayın 20 Nisan 2021; kurum güncellemesi 9 Haziran 2026 · Erişim: 2026-11-01
- Prophylactic antibiotics in the prevention of infection after operative vaginal delivery (ANODE): a multicentre randomised controlled trial ↗
Knight M ve ANODE collaborative group; Lancet · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 13 Mayıs 2019; dergi sayısı 15 Haziran 2019 · Erişim: 2026-11-01
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.
01 · ANODE: OPERATİF VAJİNAL DOĞUM SONRASINDA ANTİBİYOTİK PROFİLAKSİSİ
Prophylactic antibiotics in the prevention of infection after operative vaginal delivery (ANODE): a multicentre randomised controlled trial
Knight M ve ANODE collaborative group · Lancet · 2019
Çalışma türü: Kör, çok merkezli randomize çalışma.
Kapsam: En az 36 haftada operatif vajinal doğum yapan 3427 kadın randomize edildi.
ÖZET
Altı haftada doğrulanmış veya kuşkulu enfeksiyon antibiyotik grubunda 180/1619, plaseboda 306/1606 idi; risk oranı 0,58 (%95 güven aralığı 0,49–0,69).
Birleşik enfeksiyon sonlanımı, eksik sonuç verisi ve Birleşik Krallık hizmet koşulları dikkate alınmalıdır. Bulgular her vajinal doğuma veya doğum öncesi rutin antibiyotiğe genellenmez; alerjik reaksiyon riski sıfır değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31097213 · DOI: 10.1016/S0140-6736(19)30773-1
Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.