İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

VANİSHİNG WHİTE MATTER HASTALIĞI

ÖZET

Vanishing white matter hastalığı, beyaz maddenin zaman içinde hasarlandığı kalıtsal bir lökodistrofidir. EIF2B1, EIF2B2, EIF2B3, EIF2B4 veya EIF2B5 ile ilişkili olabilir ve otozomal resesif aktarılır. Çoğu çocuk başlangıçta normal veya hafif gecikmiş gelişim gösterir; daha sonra hareketlerin eşgüdümünde güçlük ve kas sertliği ortaya çıkabilir. Hastalık yalnız çocuklukla sınırlı değildir.

Ergenlik veya erişkinlikte başlayan biçimlerde bilişsel, davranışsal ya da psikiyatrik değişiklikler ilk dikkat çeken sorun olabilir. Bazı kadınlarda yumurtalık işlevi etkilenebilir. Seyir her zaman düzenli bir yavaşlama değildir: görece durağan dönemleri hızlı kötüleşmeler izleyebilir. Enfeksiyon, ateş veya hafif baş yaralanması önemli tetikleyiciler olabilir; bu nedenle ani değişiklikler ciddiye alınmalıdır.

Tanı, klinik bulgular, karakteristik beyin manyetik rezonansı ve genetik sonucun birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Görüntüleme ile genetik bulgu birbirinin yerine kullanılmaz. Başlangıç yaşı çok değişkendir; doğum öncesinden erişkinliğe uzanan bir yelpaze vardır. Çocuklarda motor kayıp daha belirginken erişkinlerde düşünme ve kişilik değişiklikleri daha fazla dikkat çekebilir.

Güncel uzman uzlaşısı, ateşli hastalık ve baş travması sırasında yakın izlem önerir. Akut nörolojik gerilemede hastane değerlendirmesi düşünülmelidir. Aşılardan tamamen kaçınmak önerilmez; enfeksiyon riski daha yüksek olduğu için rutin aşılar desteklenir. Cerrahi veya anestezi öncesinde hastalık ekibe bildirilir. Günlük yaşamı gereksiz biçimde kısıtlamadan baş yaralanması riski azaltılır.

Uzun süreli bakım birden çok uzmanlık alanını bir araya getirir. Nörogenetik ve genetik danışmanlığın yanında nörorehabilitasyon, endokrinoloji veya üroloji değerlendirmesi gerekebilir. Fizik, uğraşı ve konuşma terapileri destek seçenekleri arasındadır. Amaç yalnız hastalığa ad koymak değil, kişinin ve ailesinin değişen gereksinimlerini birlikte ele alan kapsamlı bir bakım sağlamaktır.

İki yüz doksan altı kişilik doğal seyir araştırmasında daha erken başlangıç, daha ağır hastalık gidişiyle ilişkiliydi. Bu gözlemsel veri, belirli bir kişinin geleceğini kesin biçimde belirlemez. Eksik kayıtlar, izlem kayıpları ve bazı sonuçların öznel değerlendirilmesi çalışmayı sınırlar. Bulgular danışmanlığı destekleyebilir; ancak bireysel değerlendirme ve bakım kararlarının yerini alamaz.

Kaynaklar:[2][1][3][5][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • EIF2B
  • lökodistrofi
  • ataksi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Vanishing white matter hastalığında beyin ve omuriliğin beyaz maddesi etkilenir. Otozomal resesif kalıtım nedeniyle anne ve baba belirti göstermeyen taşıyıcı olabilir. Aynı hastalık çocukta veya erişkinde farklı biçimde ortaya çıkabilir; yalnız çocukluk hastalığı olarak düşünülmemelidir.

Kaynaklar:[2]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Çocuklarda dengesiz yürüme ve kas sertliği belirgin olabilir. Ergen ve erişkinlerde yavaş ilerleyen hareket sorunlarının yanında bilişsel veya psikiyatrik değişiklikler görülebilir. Kadınlarda yumurtalık işlevi etkilenebilir. Ateş, hafif yaralanma veya korku sonrasında ani kötüleşme gelişmesi hastalığın önemli bir özelliğidir.

Kaynaklar:[5]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Ateş veya baş travması sonrasında akut nörolojik gerileme olursa hastane değerlendirmesi gerekir. Günlük yaşamı gereksiz kısıtlamadan baş yaralanması riski azaltılmalıdır; rutin aşılar yalnız hastalık nedeniyle kesilmemelidir.

Çocuğun planlanan kontrolünden önce yeni bakım kaygıları ortaya çıkarsa takip ekibiyle iletişim kurulmalıdır.

Kaynaklar:[3][6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

İlk belirtilerin yaşı, daha önceki işlev düzeyi ve ataklar arasındaki gidiş sorgulanır. Ateşli enfeksiyon veya yaralanmayla ilişkili gerileme, nöbetler ve hareket kaybı kaydedilir. Erken başlangıçla ağır seyir arasındaki ilişki grup düzeyindedir; tek bir kişinin geleceği bu bilgilerle kesinleştirilemez.

Kaynaklar:[4]

FİZİK MUAYENE

Yürüme dengesi ve koordinasyon, kas tonusu ve bilişsel işlevler değerlendirilir. Çocukluk biçiminde motor sorunlar zihinsel etkilenmeden daha belirgin olabilir; erişkinde bilişsel veya psikiyatrik bulgular ön planda olabilir. Bu nedenle tek bir yaş grubunun örüntüsü bütün hastalara uygulanmamalıdır.

Kaynaklar:[5]

AYIRICI TANI

Erişkinde CADASIL ve LMNB1 ilişkili lökodistrofi gibi genetik hastalıklar ile multipl skleroz ayırıcı tanıya girer. MR lezyonlarının simetrisi, yaygınlığı ve zaman içindeki değişimi klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir; beyaz madde lezyonu tek başına bu tanıyı göstermez.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Tanı karakteristik MR bulguları ve uygun genetik inceleme ile desteklenir. Klinik görünüm ve görüntüleme, EIF2B genlerindeki iki hastalık yapıcı değişikliğin yorumlanmasına yol gösterir. Görüntüleme klinik bağlamdan koparılmamalıdır.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Fizik tedavi ve rehabilitasyon spastisite ve ataksiye bağlı işlev kaybını azaltmaya yardımcı olabilir; nöbetler tedavi edilir. Gerektiğinde ortez gibi hareket destekleri değerlendirilir. Bakım planı nörolojik ve göz değerlendirmesiyle birlikte bireyselleştirilir.

Beslenmenin yeterliliği izlenir; alım yetersizse uzman ekip beslenme desteğini değerlendirir.

Kaynaklar:[1][3]

İZLEM VE ÖNERİLER

Çocukta takip, hastalığın ne kadar ilerlediğini ve evde yaşam kalitesini destekleyecek gereksinimleri ele alır. Genetik, nöroloji, gelişim ve fizik tedavi uzmanları gerektiğinde birlikte çalışır. Plan aileyle paylaşılır; kontrol aralarında ortaya çıkan soruların iletileceği ekip belirlenir.

Kaynaklar:[6]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Akut gerilemede hastane değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Cerrahi veya anestezi planlanırken hastalık ilgili ekibe bildirilir; stres sonrası yakın gözlem önemlidir.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Childhood Ataxia with Central Nervous System Hypomyelination / Vanishing White Matter ↗

    GeneReviews · Kaynak tarihi: 2019-04-04 · Erişim: 2026-10-29

  2. Leukoencephalopathy with vanishing white matter ↗

    MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2013-05-01 · Erişim: 2026-10-29

  3. Consensus-Based Expert Recommendations for Diagnosis and Clinical Management of Vanishing White Matter ↗

    Neurology · Kaynak tarihi: 2025-11-13 · Erişim: 2026-10-29

    13 Kasım 2025 çevrimiçi; 9 Aralık 2025 sayı yayını.

  4. Natural History of Vanishing White Matter ↗

    Annals of Neurology · Kaynak tarihi: 2018-07-16 · Erişim: 2026-10-29

    16 Temmuz 2018 çevrimiçi; Ağustos 2018 sayısı.

  5. Vanishing White Matter Disease ↗

    Kennedy Krieger Institute · Erişim: 2026-10-29

  6. What Is Vanishing White Matter Disease? ↗

    UPMC Children’s Hospital of Pittsburgh · Erişim: 2026-10-29

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · VWM TANI VE BAKIMINDA UZMAN UZLAŞISI

Consensus-Based Expert Recommendations for Diagnosis and Clinical Management of Vanishing White Matter

Romy J van Voorst ve arkadaşları · Neurology · 2025

Çalışma türü: Literatür incelemesi ve eDelphi uzlaşısı.

Kapsam: 24 uzman oylamaya katıldı.

ÖZET

Akut ve kronik bakım önerileri oluşturuldu.

Tedavi deneyi değildir; steroid önerisi anekdotsal kanıta ve uzman görüşüne dayanır.

02 · VWM DOĞAL SEYRİ

Natural History of Vanishing White Matter

Eline M C Hamilton ve arkadaşları · Annals of Neurology · 2018

Çalışma türü: Çok merkezli uzunlamasına gözlemsel çalışma.

Kapsam: 305 adaydan 296 genetik doğrulanmış hasta.

ÖZET

Başlangıç yaşı ve stresle tetiklenen ataklar hastalık gidişiyle ilişkiliydi.

Eksik veri, izlem kaybı, seçim ve bilgi yanlılığı mümkündür; tedavi etkinliği göstermez.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.