VENÖZ BACAK ÜLSERİ

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

ÖYKÜ, RİSKLER VE İLK İNCELEME

Önceki ülserler, damar pıhtısı, ameliyat, diyabet ve kullanılan ürünler sorgulanır. Yaranın süresi, boyutu, akıntısı ve çevre derinin durumu kaydedilir. Damar değerlendirmesi yalnız yaraya bakmaktan ibaret değildir; nabızlar ve gerektiğinde görüntüleme önemlidir. Bazı ülserlerde venöz ve arteriyel nedenler birlikte bulunabilir. Tanısı belirsiz veya alışılmadık lezyonda biyopsi gibi incelemeler gerekebilir. Pansuman çevresinde gelişen kaşıntı bazen kullanılan materyale karşı alerjiyle ilişkili olabilir. Bu durumda yalnız daha fazla krem eklemek yerine ürünler gözden geçirilmelidir. [1]

Yara bakımında ağrı kontrolü ve kişinin bandajı tolere edebilmesi önemlidir. Hareket kapasitesi, beslenme ve evde bakım desteği değerlendirilir. İyileşme, eşlik eden damar hastalığına ve genel sağlık durumuna bağlı olarak zaman alabilir; bütün yaralar için aynı kapanma tarihi verilemez. [1]

KOMPRESYON ÖNCESİ TANI GÜVENLİĞİ

Venöz ülserde temel tedavilerden biri kompresyondur, fakat önce arteriyel dolaşım değerlendirilmelidir. Doppler ile ayak bileği ve kol basınçlarının karşılaştırılması bu değerlendirmeye katkıda bulunur. Düşük ayak bileği basıncında standart kompresyon güvenli olmayabilir. Özellikle karma damar hastalığında basınç düzeyi uzman tarafından belirlenir; evde rastgele sıkı bandaj sarılmaz. Tanıdan emin olunmadığında veya arter hastalığı kuşkusunda damar uzmanına yönlendirme gerekir. Ölçümün yorumlanması hastanın klinik bulgularından ayrı yapılmamalıdır. [2]

TEDAVİ VE ACİL BANDAJ BELİRTİLERİ

Temizleme, uygun pansuman ve eğitimli personelin uyguladığı kompresyon birlikte planlanır. Bandaj sonrası ayakta uyuşma, karıncalanma, alışılmadık ağrı veya parmaklarda solukluk ya da morarma olursa basınç kaldırılarak hemen sağlık ekibiyle iletişim kurulmalıdır. Yaranın üzerine yalnız pansuman koymak venöz basınç sorununu çözmez. Uygun hareket, ayak bileği egzersizi ve istirahatte bacak yükseltme destekleyicidir. Yara kapandıktan sonra doğru ölçülü kompresyon çorabı ve korunma planı yinelemeyi azaltmak için sürdürülür. Çorabı giyme güçlüğü veya rahatsızlık bakım ekibiyle çözülmelidir. [3]

ENFEKSİYON, AYIRICI TANI VE ÖZEL GRUPLAR

Kronik yaralarda mikroorganizma bulunması sık görülür ve tek başına antibiyotik gerektirmez. Çevreye yayılan sıcaklık, kızarıklık, şişlik, artan ağrı veya ateş doku enfeksiyonunu düşündürür. Sistemik kötüleşme acil değerlendirme gerektirir. Antibiyotik seçimi klinik şiddet ve kişisel risklere göre yapılır; burada gebelik, çocukluk veya böbrek hastalığı için ortak ilaç şeması verilmez. Diyabet, arter hastalığı ve sigara kullanımı iyileşmeyi etkiler. Arteriyel yarada soğuk, soluk ayak ve istirahatte ağrı; nöropatik yarada bası noktası yerleşimi ayırıcı değerlendirmede önemlidir. Pansuman seçimi yaranın yerine, akıntısına ve bakım ihtiyacına göre yapılır. Her yara için tek bir üstün ürün varsayılmaz. Yara çevresinin korunması, uygun ayakkabı ve sigaranın bırakılması uzun dönem planın parçalarıdır. Beslenme yetersizliği varsa değerlendirilir; gereksiz takviye yerine saptanan eksikliklerin düzeltilmesi hedeflenir. [4]

İZLEM VE AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Önce dolaşımı ölç, sonra uygun kompresyon; antibiyotiği yalnız enfeksiyon için düşün. Yara küçülmesi, akıntı, ağrı ve çevre deri düzenli izlenir. Beklenen iyileşme yoksa neden, uygulama ve eşlik eden hastalıklar yeniden incelenir. Uygun hastada venöz girişim gereksinimi damar ekibiyle değerlendirilir. [4]

Tablo, yara kapanmasının uzun dönem bakımın sonu olmadığını vurgular. [4]