VESTİBÜLER NÖRİT
ÖZET
Vestibüler nörit, akut tek taraflı vestibülopati adıyla da anılır. Bir taraftaki periferik denge işlevinin akut azalmasına bağlı, sürekli dönme veya dengesizlik, bulantı ve hareketle kötüleşme gelişir. Tanı yalnız hastanın başının dönmesine dayanmaz; tek taraflı vestibülo-oküler refleks kaybı ve uygun göz hareketi bulguları araştırılır. Akut merkezi nörolojik ya da işitsel belirtiler bulunması bu tanıyı yeniden sorgulatır.
Başlangıçta yürümek güçleşebilir ve günlük etkinlikler belirgin etkilenebilir. Yakınmalar çoğu kişide günler içinde hafiflerken denge toparlanması haftalar sürebilir; bazı kişilerde daha uzun sorunlar kalır. Baş dönmesi sürerken araç, bisiklet veya makine kullanılmamalıdır. Düzelmeyen ya da kötüleşen yakınmalar yeniden değerlendirilir. Uzayan denge sorunu için fizyoterapist veya odyolog gibi uzmanların gözetiminde vestibüler rehabilitasyon planlanabilir.
Steroid tedavisi kesin yararı gösterilmiş zorunlu bir uygulama gibi sunulmamalıdır. İki bin yirmi beş sayısında yayımlanan, altmış dokuz erişkinin katıldığı çift kör araştırmada üç veya on günlük kortikosteroid yaklaşımı plaseboyla karşılaştırılmıştır. On ikinci aydaki kalorik işlev toparlanması ve değerlendirilen ikincil sonuçlar açısından anlamlı üstünlük gösterilmemiştir. Küçük örneklem, bütün olası hasta alt grupları için kesin sonuç çıkarılmasını sınırlar.
İki bin yirmi altı tarihli başka bir randomize araştırmada, çoğunda vestibüler nörit bulunan akut vestibüler sendromlu erişkinlere internet tabanlı veya yazılı egzersiz programı verilmiştir. Altıncı haftadaki belirti azalmasında internet programının üstünlüğü gösterilmemiştir. Her iki grup aktif rehabilitasyon aldığı için bulgu, egzersizin etkisiz olduğu anlamına gelmez; çalışma aynı zamanda iki yöntemin kesin eşdeğerliğini kanıtlamak için tasarlanmamıştır.
Yeni gelişen konuşma bozukluğu, yüzde veya kolda güçsüzlük, görme kaybı ya da ciddi baş ağrısı varsa önceki nörit tanısına güvenilerek beklenmemelidir. Olası inme için acil yardım gerekir; bulgular geçse bile değerlendirme geciktirilmez. Kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmesi uygun değildir.
- vestibüler nörit
- akut tek taraflı vestibülopati
- vestibülo-oküler refleks
- vestibüler rehabilitasyon
- kortikosteroid
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Periferik denge kaybı tanısı, merkezi ve diğer kulak hastalıkları dışlandıktan sonra konur.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Dönme, bulantı ve yürüme dengesizliği beklenebilir; yeni işitme kaybı nörit diye açıklanmamalıdır.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Yeni konuşma, görme veya güç kaybında acil yardım gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Süre, önceki ataklar, işitme kaybı, tinnitus, kulak ağrısı ve nörolojik yakınmalar sorgulanır.
FİZİK MUAYENE
Nistagmus yönü, göz hareketleri, kraniyal sinirler, ekstremite koordinasyonu ve yürüme değerlendirilir.
AYIRICI TANI
İnme ve diğer santral lezyonlar dışlanır. İşitsel yakınma veya tekrarlayan ataklar Ménière, migren ve başka nedenleri düşündürür.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Kesin ölçütlerde süre en az 24 saattir; 3–24 saatlik gelişmekte olan tablo ayrıca tanımlanır. Video baş itme veya kalorik test tek taraflı kaybı gösterebilir; hiçbir tek test kesin tanı sağlamaz.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
GRACE-3, ilk üç günde kısa steroid tedavisinin çok düşük kesinlikli kanıtla ortak karara bağlanmasını önerir.
Semptomatik bulantı/baş dönmesi ilaçları kısa süreyle kullanılır; uzatılması toparlanmayı geciktirebilir. Kalıcı denge sorununda uzman gözetimli rehabilitasyon düşünülür.
İZLEM VE ÖNERİLER
Birkaç gün içinde düzelmeme veya kötüleşme; tedavi başladıktan bir hafta sonra iyileşmeme yeniden değerlendirme gerektirir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Yeni tek taraflı ani işitme kaybında gecikmeden değerlendirme gerekir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Acute unilateral vestibulopathy/vestibular neuritis: Diagnostic criteria ↗
Bárány Society / Journal of Vestibular Research · Kaynak tarihi: 2022-06-11 · Erişim: 2026-10-28
- Labyrinthitis and vestibular neuritis ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-08-06 · Erişim: 2026-10-28
- GRACE-3: Acute Dizziness and Vertigo in the Emergency Department ↗
SAEM · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-28
- Acute unilateral vestibulopathy and corticosteroid treatment - A randomized placebo-controlled double-blind trial ↗
Journal of Vestibular Research · Kaynak tarihi: 2024-12-18 · Erişim: 2026-10-28
- Internet-based vestibular rehabilitation versus written instructions after acute vertigo: A randomised controlled trial ↗
PLOS One · Kaynak tarihi: 2026-06-12 · Erişim: 2026-10-28
- Symptoms of a stroke ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024-09-12 · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · AKUT TEK TARAFLI VESTİBÜLOPATİDE KORTİKOSTEROİDİN PLASEBOYLA KARŞILAŞTIRILMASI
Acute unilateral vestibulopathy and corticosteroid treatment - A randomized placebo-controlled double-blind trial
Sjögren J, Fransson PA, Magnusson M, Karlberg M, Tjernström F · Journal of Vestibular Research · 2025
Çalışma türü: Üç merkezli randomize çift kör plasebo kontrollü çalışma.
Kapsam: 18–80 yaş 69 kişi;23 on günlük,22 üç günlük steroid,24 plasebo.
ÖZET
12 aylık kalorik işlev ve ikincil sonuçlarda anlamlı grup farkı yoktu.
Küçük örneklem; erişim tam özetle sınırlı. Makaledeki ClinicalTrials kayıt numarası farklı bir Ménière çalışmasına bağlandığından kayıt uyumu doğrulanamadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39973595 · DOI: 10.1177/09574271241307649
02 · AKUT VERTİGODAN SONRA İNTERNET VE YAZILI VESTİBÜLER EGZERSİZLERİN KARŞILAŞTIRILMASI
Internet-based vestibular rehabilitation versus written instructions after acute vertigo: A randomised controlled trial
Surano S, Lindell E, Mathé J, Davidsson H, Tomanovic T ve arkadaşları · PLOS One · 2026
Çalışma türü: Dokuz merkezli randomize değerlendirici kör üstünlük çalışması.
Kapsam: 184 randomize,183 analiz; çoğu vestibüler nöritli akut vestibüler sendrom.
ÖZET
Altı haftada internet programı aktif yazılı egzersizlere üstün değildi.
Saf nörit örneklemi değil; dijital erişim/dil seçimi ve yüksek uyum genellenebilirliği sınırlar; eşdeğerlik gösterilmedi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42284306 · DOI: 10.1371/journal.pone.0351092
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.