VÜCUT PLETİSMOGRAFİSİ

ENDİKASYON, ÖYKÜ VE HAZIRLIK

Yaş, boy ve ilgili ilaçlar kaydedilir; son kullanım zamanı sonuç yorumunda önemlidir. Göğüs ve karın hareketini kısıtlayan giysilerden kaçınılır. Hazırlık koşullarındaki sapmalar not edilir. Bu bilgiler, hastayı başarılı veya başarısız diye etiketlemek için değil, elde edilen ölçümün hangi koşullarda oluştuğunu anlamak için kullanılır.

Hasta ilaçlarını kendi kararıyla kesmez. Bronkodilatörün bırakılıp bırakılmayacağı ve süresi testin amacına göre sağlık ekibince açıklanır. Rahat giysiler ve büyük öğünden kaçınma önerileri merkezin talimatıyla izlenir. Ağızlığın çevresinde iyi kapanma sağlanması için kullanılan protez dişlerle ilgili öneriler de görevliyle netleştirilir.

GÜVENLİK VE İŞLEM ÖNCESİ DEĞERLENDİRME

Açıklanamayan kanlı balgam, pnömotoraks, kararsız kalp-damar durumu, yakın cerrahi veya işlemi engelleyen akut hastalık varsa risk-yarar değerlendirmesi gerekir. Bu genel solunum testi önlemleri çoğunlukla göreli kısıtlamalardır; herkese aynı bekleme süresi dayatılmaz. Hangi manevraların güvenle yapılabileceği klinik gereksinimle birlikte belirlenir.

Kabin boyutu, hastanın yerleşebilmesi ve kapalı alana toleransı önceden değerlendirilir. İşlem gösterilip prova edilir. Kapının gerektiğinde açılabileceği anlatılır; hasta rahat oturmalı ve ağızlığa boynunu zorlamadan ulaşabilmelidir. Teknik uygulanabilirlik, yalnız yaşa veya tanıya bakılarak varsayılmaz.

BENZER İNCELEMELERDEN AYRIMI

Düşük FVC ile korunmuş FEV1/FVC oranı, spirometride kısıtlanma kuşkusu doğurabilir; ancak gerçek restriksiyonun doğrulanması toplam akciğer kapasitesini gerektirir. Tarihsel araştırmada bu spirometri örüntüsünün pozitif öngörü değeri sınırlıydı. Normal spirometri de güçlü klinik kuşkuyu kendiliğinden ortadan kaldıran evrensel bir dışlama testi değildir.

Helyum dilüsyonu ve tomografik hacim ölçümü pletismografiyle aynı teknik değildir. Karşılaştırma çalışmasında tıkanıklığı olmayanlarla olanlar farklı sonuç vermiştir. Bu nedenle iki farklı yöntem arasında doğrudan eşitlik kurulmaz. Uyuşmazlık, cihaz hatası kadar ölçüm yönteminin fizyolojik sınırlılıkları açısından da değerlendirilir.

ÖLÇÜM YÖNTEMİ VE KALİTE

Sakin solunumda istikrarlı son-ekspirasyon düzeyi sağlandıktan sonra kısa kapama sırasında hafif soluma manevrası yapılır. Yanaklar desteklenir ve ağızlık kaçağı önlenir. Ardından ağızlıktan ayrılmadan inspirasyon ve yavaş ekspirasyon manevralarıyla hacimler türetilir. Kabul edilebilirlik, tekrarlanabilirlik ve görevlinin kalite yorumları raporlanır.

Referans çalışması sağlıklı bireylerde pletismografi ve gaz dilüsyonuyla elde edilen ölçümleri birleştirmiştir. Bu veri kümesindeki küçük yöntem farkları, ağır hastalıkta bütün yöntemlerin birbirine eşdeğer olduğunu kanıtlamaz. Hastanın ölçüm yöntemi ve kullanılan referans açıkça belirtilerek sonuç değerlendirilmelidir.

SONUÇLARIN KLİNİK YORUMLANMASI

Toplam kapasitenin uygun alt sınırın altında olması restriktif fizyolojiyi destekler. Bunun nedeni yalnız hacim sayısından belirlenemez. Araştırmanın gösterdiği temel ayrım, spirometrik kuşkuyla ölçülmüş hacim azalmasının aynı şey olmadığıdır; bulgular klinik değerlendirme ve gerekli diğer incelemelerle tamamlanır.

Sabit bir yüzdeyi bütün hacimlere ve bütün kişilere normal sınır olarak uygulamak uygun değildir. Referans dağılımının alt ve üst sınırları dikkate alınır. Yaş, boy ve ölçülen değişkenin dağılımı farklı olduğundan yalnız beklenenin yüzde sekseni kuralı yanlış sınıflamaya yol açabilir.

Ağır tıkanıklıkta pletismografik toplam kapasite diğer yöntemlere göre fazla tahmin edilebilir. Yüksek hacim bulunduğunda sonuç teknik kalite ve hastanın fizyolojisiyle birlikte ele alınır. Bu çalışmadan pletismografinin tüm hastalarda kullanılmaması gerektiği sonucu çıkarılmaz.

İZLEM VE SERİ ÖLÇÜMLER

GLI denklemlerine geçiş bazı hastaların sınıflamasını değiştirebilir; özellikle rezidüel hacim ve rezidüel/toplam hacim oranında eski denklemlerden farklar bildirilmiştir. Önceki ölçümlerin yeni referansla yeniden hesaplanması gerekebilir. Böylece referans değişikliğinin yarattığı fark, hastanın gerçek zaman içindeki değişiminden ayrılabilir.

Bilinen hastalık veya akciğeri etkileyebilen tedavilerde izlem amacıyla solunum fonksiyon testleri tekrarlanabilir. Hangi bileşenin tekrarlanacağı klinik soruya bağlıdır. Sonuçlar öykü, muayene ve gerektiğinde görüntülemeyle birlikte değerlendirilir; takip yalnız otomatik cihaz çıktısına bırakılmaz.

İŞLEMİ DURDURMA VE DEĞERLENDİRME GEREKTİREN DURUMLAR

Baş dönmesi, belirgin nefes darlığı, öksürük veya baygınlık hissi varsa görevliye hemen bildirilir. Risk yüksek bulunursa işlem değiştirilir ya da ertelenir. Bronkodilatörle yapılan başka testlere özgü çarpıntı riski, ilaç kullanılmayan pletismografinin zorunlu sonucu gibi anlatılmaz.

Kapalı kabin veya nefes komutlarıyla ilgili kaygılar önceden paylaşılır. Hazırlık talimatı anlaşılamadıysa ilaç kesmek veya zorlayarak teste devam etmek yerine sağlık ekibinden açıklama istenir. İşlem hastanın katılımını gerektirir; belirtileri saklamak ölçümün güvenilirliğine de yardımcı olmaz.