VULVODİNİ
ÖZET
Vulvodini, belirgin açıklayıcı neden bulunmadan en az üç ay süren vulva ağrısıdır. Yanma, batma veya hassasiyet şeklinde olabilir; vulvanın normal görünmesi ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Kalıcı vulvar ağrı ve dışlama tanısı, pelvik taban ve multidisipliner tedavi.
HALK İÇİN: AĞRI ÖRÜNTÜSÜ
Ağrı dokunma, tampon veya penetrasyonla tetiklenebilir ya da kendiliğinden başlayabilir. Uyku, günlük yaşam ve yakın ilişkileri etkileyebilir. Görüşme ve muayene onamla yapılır; kişi muayenenin durmasını isteyebilir. [1]
GÜNLÜK BAKIM
Parfümlü ürünlerden, vajinal duştan ve tahriş eden dar giysilerden kaçınmak yararlı olabilir. Tedavi çoğu zaman jinekoloji, fizyoterapi ve psikolojik ağrı desteğinin birlikte çalışmasını gerektirir; tek yöntem herkes için etkili değildir. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç, yer, süre, temasla ilişkisi, önceki enfeksiyon/dermatozlar ve diğer kronik ağrılar kaydedilir. Cinsel işlev, kaygı ve travma öyküsü yargılamadan ve kişinin paylaşmak istediği ölçüde ele alınır. [2]
FİZİK MUAYENE
Cilt ve mukozalar incelenir; pamuk uçlu çubukla hafif temas ağrı haritası oluşturabilir. Onam ve toleransa göre pelvik taban tonusu/hassasiyeti değerlendirilir. Ağrılı penetrasyon zorlanmaz. [3]
AYIRICI TANI
Kandidiyazis/HSV, kontakt dermatit, liken hastalıkları ve nörolojik ağrı ayrılır. Açıklayıcı lezyon, kalıcı ülser veya kitle varsa ilgili hastalık araştırılır. Rutin biyopsi normal görünümlü vulvodinide gerekli değildir. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
Tanı kliniktir; semptomları açıklayan başka nedenler araştırılır. Gerekli enfeksiyon testleri öykü ve muayeneye göre seçilir. Ağrı lokalize/genel, provoke/spontan/karma olarak sınıflandırılır; yalnız pozitif pamuk testi etiyolojik tanı değildir. [2]
TEDAVİ
ÇOK BİLEŞENLİ TEDAVİ
İlk basamakta irritan azaltma, eğitim ve pelvik taban fizyoterapisi öne çıkar; gevşeme, tonus düzenleme, biofeedback ve uygun manuel teknikler kullanılır. CBT/psikoseksüel destek ağrıyı hayalî saymak değil işlevi ve baş etmeyi güçlendirmektir. [2]
İZLEM VE ÖNERİLER
Ağrı şiddeti yanında oturma, uyku, muayene toleransı ve kişinin istediği yakınlık/işlev hedefleri izlenir. Alevlenme ve düzelme dönemleri olabilir. Yanıt yetersizse tanı ve eşlik eden hastalıklar yeniden değerlendirilir; ağır/uzun süreli olgular çok disiplinli merkeze yönlendirilir. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
TANIYI YENİDEN AÇAN BULGULAR
Tek taraflı ağrıyla objektif nörolojik defisit veya sfinkter bozukluğu varsa nörolojik/kompresif neden araştırılır. Yeni lezyon kronik ağrı etiketine bağlanmadan değerlendirilir. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
İLAÇ, CERRAHİ VE YAŞAM EVRESİ
Topikal anestezik veya nöropatik ağrı ilaçları seçilmiş hastada uzmanla değerlendirilir; etkinlik kanıtı ve yan etkiler farklıdır. Cerrahi yaygın ağrıya değil, konservatif tedaviye dirençli sınırlı vestibüler ağrıya istisnai seçenektir. Gebelikte ilaç güvenliği ayrıca değerlendirilir; çocuklarda erişkin penetrasyon odaklı yaklaşım uygulanmaz. [3]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Vulvodynia (vulval pain) ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- 2021 European guideline for the management of vulval conditions ↗
van der Meijden WI ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Vulvodynia treatment guidelines ↗
Melbourne Sexual Health Centre · Kaynak tarihi: güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · ÇOK BİLEŞENLİ FİZYOTERAPİ VE LİDOKAİN
Multimodal physical therapy versus topical lidocaine for provoked vestibulodynia: a multicenter, randomized trial.
Morin M; Dumoulin C; Bergeron S; Mayrand MH; Khalifé S; Waddell G; Dubois MF; PVD Study Group · American journal of obstetrics and gynecology · 2021
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Provoke vestibülodinili 212 kadın; on haftalık tedavi.
ÖZET
Fizyoterapide ilişki ağrısı lidokaine göre ortalama 1,8 puan daha azdı; fark altı ayda korundu. Belirgin iyileşme bildirenler %79 ve %39 idi.
Paket tedavi tek bir bileşenin etkisini ayırmaz; tüm vulvodini alt tiplerine genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32818475 · DOI: 10.1016/j.ajog.2020.08.038
02 · ÇİFT TEMELLİ BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ
Cognitive-behavioral couple therapy versus lidocaine for provoked vestibulodynia: A randomized clinical trial.
Bergeron S; Vaillancourt-Morel MP; Corsini-Munt S; Steben M; Delisle I; Mayrand MH; Rosen NO · Journal of consulting and clinical psychology · 2021
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Provoke vestibülodinili 108 kadın ve partnerleri.
ÖZET
Çift terapisi, lidokaine göre bazı ağrı kaygısı, felaketleştirme, cinsel sıkıntı ve memnuniyet sonuçlarında daha fazla iyileşme sağladı.
Her sonuçta üstünlük gösterilmedi; katılımcıların partnerli yapısı ve müdahale türü genellenebilirliği sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34014693 · DOI: 10.1037/ccp0000631
03 · EMBLA: İNTERNET DESTEKLİ KABUL VE KARARLILIK YAKLAŞIMI
Internet-based Treatment for Vulvodynia (EMBLA) - A Randomized Controlled Study.
Hess Engström A; Bohm-Starke N; Kullinger M; Hesselman S; Högberg U; Buhrman M; Skalkidou A · The journal of sexual medicine · 2022
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: 99 katılımcı; altı haftalık yönlendirilmiş program.
ÖZET
Tedavi sonunda ilişki ağrısı ve ağrı kabulü açısından yarar görüldü; tampon testi ve ağrının cinsel işleve etkisinde gruplar arasında fark bulunmadı.
Yüksek kayıp ve küçük örneklem; tüm ağrı sonuçlarında veya uzun dönemde kesin üstünlük olarak yorumlanmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34972640 · DOI: 10.1016/j.jsxm.2021.11.019
04 · VESTİBÜLODİNİDE İKİ TENS UYGULAMASININ KARŞILAŞTIRILMASI
Effectiveness of Two Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation (TENS) Protocols in Women with Provoked Vestibulodynia: A Randomized Controlled Trial.
Murina F; Recalcati D; Di Francesco S; Cetin I · Medical sciences (Basel, Switzerland) · 2023
Çalışma türü: Çift kör randomize çalışma
Kapsam: Çalışmayı tamamlayan 78 kişi; iki aktif TENS düzeni.
ÖZET
120. günde birinci düzende yanma/ağrı ve disparoni azalması ikinci düzenden daha fazlaydı; bazı işlev ölçeklerinde anlamlı fark yoktu.
Sahte tedavi kontrolü yoktur; sonuç TENS’in tedavisizliğe üstünlüğünü tek başına göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37606427 · DOI: 10.3390/medsci11030048
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.