VULVOVAJİNAL KANDİDİYAZİS

NEDENLER VE RİSKLER

Candida belirti vermeden vajinada bulunabilir; varlığı her zaman hastalık anlamına gelmez. Antibiyotik kullanımı, iyi kontrol edilmeyen diyabet ve bağışıklığı baskılayan durumlar çoğalmayı kolaylaştırabilir. Gebelikte de risk artabilir. Bununla birlikte birçok kişide belirgin bir tetikleyici bulunmaz; hastalığı yalnız hijyen eksikliğine bağlamak doğru değildir. [1]

BELİRTİLER VE DEĞERLENDİRME GEREKTİREN DURUMLAR

Yoğun kaşıntı, kızarıklık, şişlik, yanma ve cinsel ilişkide rahatsızlık olabilir. İdrarın tahriş olmuş dış dokuyla teması yanmaya yol açabilir. Akıntı koyu beyaz olabilir ve çoğu zaman belirgin kötü koku eşlik etmez. Belirtilerin şiddeti değişir; görünüm üzerinden kendi kendine kesin tanı konulmamalıdır. [2]

İlk atakta, tedaviye yanıt alınmadığında, sık tekrarlamada, gebelikte veya bağışıklığın baskılandığı durumlarda sağlık değerlendirmesi gerekir. Pelvik ağrı, alışılmadık kanama veya akıntının renk ve kokusunda belirgin değişiklik varsa yalnız mantar kabul edilmemelidir. Bu bulgular başka enfeksiyonlar açısından inceleme gerektirebilir. [5]

TANI VE AYIRICI TANI

Öykü ve muayeneye ek olarak vajinal örneğin mikroskopisi veya kültürü kullanılabilir. Pozitif kültürün yakınmalarla birlikte yorumlanması gerekir: Belirtisiz kolonizasyon ile enfeksiyon aynı değildir. Test yapılmasının amacı yalnız bir mikroorganizma bulmak değil, yakınmanın gerçek nedenini saptayarak doğru tedaviyi seçmektir. [3]

Bakteriyel vajinozis ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların belirtileri benzer olabilir. Başka bir neden varken sürekli mantar ilacı kullanılması doğru tedaviyi geciktirebilir. Hekime daha önce kullanılan vajinal ürünlerin ve ilaçların adını söylemek, değerlendirmeyi kolaylaştırır. [1]

Komplike olguda kültür veya uygun moleküler test, farklı Candida türlerini ayırt etmeye yardımcı olur. [4]

TEDAVİ VE GÜNLÜK BAKIM

Antifungal tedavi vajinal preparat veya uygun hastada ağızdan ilaç biçiminde olabilir. Seçim yalnız kullanım kolaylığına değil, gebelik durumuna, ilaç etkileşimlerine ve hastalığın niteliğine bağlıdır. Tahrişi artıran parfümlü ürünlerden ve vajinal duştan kaçınılır. İlişki ağrılıysa iyileşene kadar ara vermek uygundur. Bazı kremler lateks kondom veya diyaframı zayıflatabilir; ürün bilgisi kontrol edilmelidir. [2]

İZLEM VE ÖZEL DURUMLAR

Belirtiler devam ederse veya tedavi sonrasında kısa sürede geri dönerse yeniden muayene ve test gerekir. Tekrarlayan olgularda daha uzun başlangıç ve baskılama tedavileri kullanılabilir; bu yaklaşım kalıcı iyileşmeyi garanti etmez. Direnç veya albicans dışı türlerde uzman görüşü önemlidir. Antifungal seçimi kültür sonucuna göre değişebilir. [4]

Gebelikte CDC yalnız yedi günlük topikal azol tedavisini önerir; ağızdan flukonazol kullanılmamalıdır. Komplike olmayan kandidiyaziste belirtisiz partnerin rutin tedavisi önerilmez; partnerde yakınma varsa ayrıca değerlendirilir. Diyabetin kontrolünün iyileştirilmesi ve bağışıklığı etkileyen nedenlerin ele alınması tedaviyi destekler. [4]

Yakınma düzelene kadar bölgeyi nazikçe temizlemek ve kurulamak rahatsızlığı azaltabilir. Dar giysilerden ve tahriş eden temizleyicilerden kaçınmak destekleyicidir; bunlar antifungal tedavinin yerine geçmez. Ağızdan tablet, vajinal preparat ve dıştan sürülen krem aynı amaçla veya aynı sürede kullanılmayabilir; önerilen uygulama yolu açıkça öğrenilmelidir. [2]

Mikroskopi ve kültür birbirinden farklı yöntemlerdir. Laboratuvar sonucunun çıkması birkaç gün sürebilir. Bu süreçte belirtiler belirginleşirse sağlık ekibine yeniden haber verilir; sonuç yalnız “pozitif” veya “negatif” sözcüğünden ibaret değerlendirilmez. [3]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.