WHIM SENDROMU
ÖZET
WHIM sendromu, bağışıklık hücrelerinin kemik iliğinden kana geçişini etkileyen nadir bir hastalıktır. Adı siğiller, antikor düşüklüğü, enfeksiyonlar ve miyelokateksis sözcüklerinin İngilizce baş harflerinden oluşur. Miyelokateksis, bazı olgun beyaz kan hücrelerinin kemik iliğinde tutulmasını anlatır. CXCR4 sinyalinin aşırı etkinliği dolaşımdaki nötrofil ve lenfositlerin azalmasına, dolayısıyla enfeksiyonlara yatkınlığa katkıda bulunur.
Adında siğil bulunması, tanı için siğillerin mutlaka ortaya çıkmasını beklemek gerektiği anlamına gelmez. Altmış altı kişilik uluslararası kohortta bebeklikte enfeksiyonlar ve nötropeni öne çıkmış, siğiller daha sonra gelişmiştir. Antikor düşüklüğü de yaşamın ilerleyen dönemlerinde belirginleşebilir. Çocuklukta tekrarlayan kulak veya akciğer enfeksiyonlarıyla birlikte düşük kan hücresi sayıları varsa bağışıklık değerlendirmesi önem taşır.
Tanısal süreç klinik öyküyü, kan sayımlarını, uygun kemik iliği incelemesini ve genetik değerlendirmeyi birleştirir. Otuz hastanın incelendiği yakın dönem çalışmada kemik iliğindeki tipik hücre görünümünün farklı CXCR4 değişikliklerinde aynı ölçüde belirgin olmadığı gösterilmiştir. Bu nedenle göze çarpan miyelokateksis bulunmaması, uygun klinik durumda genetik araştırmayı gereksiz kılan tek bir bulgu olarak kullanılmamalıdır.
Deri sorunları yalnız HPV kaynaklı siğillerle sınırlı değildir. Bakteriyel, mantar ve diğer viral enfeksiyonlar; iltihabi deri hastalıkları ve deri kanserleri de bildirilmiştir. NIH’de izlenen kırk beş kişilik seride bu geniş görünüm ortaya konmuştur. Yeni, değişen veya kalıcı deri lezyonlarının sıradan bir siğil kabul edilmeden değerlendirilmesi, bakımın önemli bir parçasıdır.
Mavoriksafor, CXCR4’ü hedefleyen bir ilaçtır. ABD etiketi WHIM sendromunda on iki yaş ve üzerindeki hastalarda dolaşan olgun nötrofil ve lenfositleri artırma endikasyonunu içerir. İlaç başlamadan gebelik riski, kalp ritmi açısından QT uzaması, böbrek ve karaciğer işlevleri ile ilaç etkileşimleri değerlendirilir. ABD’de onay bulunması Türkiye’de ruhsat veya erişim bulunduğu anlamına gelmez; tedavi deneyimli uzman ekipçe planlanır.
- WHIM
- CXCR4
- miyelokateksis
- nötropeni
- mavoriksafor
- HPV
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN TEDAVİNİN SINIRI
Avrupa değerlendirmesinde mavoriksaforla enfeksiyonların azaldığı, ancak siğiller ve dolayısıyla kanser riski üzerinde etki gösterilemediği belirtilir. Kan hücrelerinin artması bütün hastalık risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ERKEN ENFEKSİYONLAR VE AİLE ÖYKÜSÜ
Çocukluktan başlayan kulak ve solunum yolu enfeksiyonları, önceki düşük kan sayımları ve ailede benzer hastalık araştırılır. Siğillerin bulunmaması erken dönemde tanıyı dışlamaz. Bronşektazi ve işitme kaybı öyküsü organ hasarı açısından önemlidir.
FİZİK MUAYENE
DERİ BULGULARINI GENİŞ DEĞERLENDİRME
Deri ve mukozal lezyonlar yalnız HPV açısından değil, diğer enfeksiyonlar, inflamatuvar hastalıklar ve neoplazi olasılığıyla da incelenir. NIH serisindeki bulgular, siğil dışındaki lezyonların da klinik önem taşıdığını gösterir.
AYIRICI TANI
TİPİK GÖRÜNÜMÜN YOKLUĞU
Nötropenik kontrollerle karşılaştırılan 2025 çalışmasında morfoloji genotipe göre değişmiştir. Açıklanamayan nötropenide hematoloji ve immünoloji değerlendirmesi birlikte yürütülür; ince morfolojik bulguların gözden kaçması yanlış tanıya yol açabilir.
TANISAL YAKLAŞIM
MORFOLOJİ VE GENETİĞİ BİRLİKTE YORUMLAMA
Kan ve kemik iliği morfolojisi, CXCR4 varyantı ve klinikle birlikte yorumlanır. Bazı yanlış anlamlı varyantlarda miyelokateksis daha az belirgindir. Araştırmadaki morfolojik eşikler bütün varyantlar için evrensel dışlama testi gibi kullanılmaz.
TEDAVİ
DESTEKLEYİCİ VE HEDEFE YÖNELİK SEÇENEKLER
Enfeksiyon tedavisi ve koruması, gerektiğinde immünoglobulin yerine koyma ve G-CSF uzman ekipçe planlanır. Kohortta G-CSF ile kan sayısı artan herkesin enfeksiyon yükü aynı ölçüde azalmamıştır.
Mavoriksaforun ABD endikasyonu on iki yaş ve üzerini kapsar. Başlangıçta ve klinik gereksinime göre QTc izlenir; düzeltilebilir riskler giderilir. CYP2D6’ya yüksek derecede bağımlı ilaçlarla birlikte kullanım kontrendikedir. Gebelik ve diğer ilaç etkileşimleri önceden değerlendirilmelidir. Türkiye’de erişim ayrıca doğrulanır.
İZLEM VE ÖNERİLER
DERİ VE ENFEKSİYON İZLEMİNİ SÜRDÜRME
Hedef tedavi altında kan sayımlarıyla birlikte enfeksiyon yükü değerlendirilir. EMA, siğil veya kanser riskini azaltıcı etkinin gösterilmediğini belirtir; bu nedenle dermatolojik gözetim başarılı kan sayımı yanıtıyla gereksiz hale gelmez.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
DEĞİŞEN VEYA KALICI DERİ LEZYONU
Yeni, değişen ya da kalıcı deri lezyonları dermatoloji değerlendirmesine yönlendirilir. WHIM’de deri kanseri bildirilmiş olması nedeniyle her lezyonun basit siğil olduğu varsayılmaz; tanı gerektiğinde doku incelemesiyle açıklığa kavuşturulur.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Xolremdi: EPAR ↗
European Medicines Agency · Kaynak tarihi: 2026; kontrol 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31
- Disease Progression of WHIM Syndrome in an International Cohort of 66 Pediatric and Adult Patients ↗
Journal of Clinical Immunology · Kaynak tarihi: 2022-08-10 çevrimiçi; 2022-11 sayı · Erişim: 2026-10-31
- Clinicopathologic features and the spectrum of myelokathexis in WHIM syndrome ↗
Laboratory Investigation · Kaynak tarihi: 2025-04-14 çevrimiçi; 2025-08 sayı · Erişim: 2026-10-31
- Cutaneous manifestations of WHIM syndrome ↗
Journal of Dermatology · Kaynak tarihi: 2025-04-09 çevrimiçi · Erişim: 2026-10-31
- XOLREMDI prescribing information ↗
FDA / DailyMed · Kaynak tarihi: 2024-09 etiket; kontrol 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31
- A phase 3 randomized trial of mavorixafor, a CXCR4 antagonist, for WHIM syndrome ↗
Blood · Kaynak tarihi: 2024-07-04 sayı · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · WHIM SENDROMUNDA MAVORİKSAFORUN PLASEBOYLA KARŞILAŞTIRILMASI
A phase 3 randomized trial of mavorixafor, a CXCR4 antagonist, for WHIM syndrome
Raffaele Badolato ve arkadaşları · Blood · 2024
Çalışma türü: Çift kör, randomize, plasebo kontrollü faz üç çalışma.
Kapsam: En az 12 yaşındaki 31 kişi; 14 mavoriksafor, 17 plasebo; 52 hafta.
ÖZET
Nötrofil eşiği üzerinde geçirilen ortalama süre aktif tedavide 15, plaseboda 2,8 saatti. Yıllıklandırılmış enfeksiyon oranı da daha düşüktü.
Özet ve ilgili sonuçlar okundu. Küçük örneklem ve bir yıllık karşılaştırma; kanserden korunma veya ömür boyu yarar kanıtlanmadı. Enfeksiyon sonucu için nominal anlamlılık bildirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38643510 · DOI: 10.1182/blood.2023022658
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.