WHODAS 2.0 İLE İŞLEVSELLİK DEĞERLENDİRMESİ
ÖZET
WHODAS 2.0, sağlık durumlarıyla ilişkili günlük yaşam güçlüklerini değerlendirmek için Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilmiş genel bir araçtır. Yalnız tek bir hastalık için tasarlanmamıştır. Biliş, hareket, öz bakım, kişiler arası ilişkiler, yaşam etkinlikleri ve topluma katılım alanlarını kapsar. Kısa sürüm genel değerlendirmeyi, uzun sürüm ise alanlar hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmeyi destekler. Uygulama kişinin kendisi tarafından, görüşmeci aracılığıyla veya uygun vekil yanıtlayıcıyla yapılabilir.
Sonucun yorumlanmasında kullanılan sürüm ve puanlama yöntemi önemlidir. On iki ve otuz altı soruluk formların sunduğu ayrıntı aynı değildir. Basit toplama ve madde yanıt kuramına dayalı yöntemler ayrı yaklaşımlardır. Bu nedenle yalnız bir sayı aktarılması yerine, hangi form ve yöntemin kullanıldığı da belirtilmelidir. Burada telifli soru formu veya puanlama çizelgesi yeniden sunulmamaktadır.
Avustralya toplum araştırmasından üretilmiş normlar, kişinin puanının belirli bir toplum dağılımındaki yerini anlamaya yardımcı olur. Ancak araştırmacılar ülkeler arasında farklılık bulunabileceğini belirtmiştir. Bir ülkenin normlarını bütün toplumlar için değişmez bir ölçüt gibi kullanmak uygun değildir. Aynı çalışmada klinik açıdan anlamlı yetiyitimini tanımlayan, herkesçe kabul edilmiş tek bir kesim noktasının bulunmadığı da vurgulanmıştır. Sonuç, yorumlandığı nüfustan bağımsız değildir.
İnternetten doldurulan kısa form, kaygı ve stres bozuklukları olan bir klinik örneklemde araştırılmıştır. Bulgular ölçümün tutarlılığını ve zaman içindeki değişime duyarlılığını desteklemiştir. Bununla birlikte çalışma, belirli katılım koşulları olan iki tedavi araştırmasının verilerini kullanmıştır. Bu sonuçlar bütün hastalık grupları, diller veya uygulama ortamları için otomatik doğrulama sayılmaz.
Öz bildirim, kişinin yaşadığı güçlükleri anlatmasına imkân verir; ancak araştırmalarda yalnız başka öz bildirimlerle karşılaştırma yapılması bazı sınırlılıklar taşır. İnternet araştırmasında nesnel işlevsellik ölçütlerinin bulunmaması özellikle belirtilmiştir. Bu nedenle ölçümün güçlü yanlarıyla birlikte değerlendirme yönteminin sınırları da görünür tutulmalıdır.
- WHODAS 2.0
- işlevsellik
- yetiyitimi
- öz bildirim
- psikometri
GENEL OKUYUCU
DEĞERLENDİRMEDEN NE BEKLENİR?
Değerlendirme önceki bir aydaki etkinlik ve katılım güçlüklerine odaklanır. Araç bu güçlüğün bedensel mi ruhsal mı bir hastalıktan kaynaklandığını belirlemeyi amaçlamaz; nedeni açıklamak için ayrıca klinik değerlendirme gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
UYGULAMA BİÇİMİ
Öz bildirim, görüşme ve vekil yanıtlayıcı biçimleri ayırt edilir. Vekil yanıtı aile üyesi veya bakım verenin bakışını yansıtır; kimin yanıtladığı kayda geçirilmelidir.
FİZİK MUAYENE
FORM SEÇİMİ
Kısa form genel bilgi, uzun form altı alan için ayrıntılı puan sağlar. Puanlama şablonuyla yanıt kodlaması eşleşmelidir; eski ve yeni sayısal kodları aynı hesaplamada karıştırmak hatalı sonuç oluşturur.
AYIRICI TANI
NORMLARIN SINIRI
Ülkeye özgü normların başka toplumlara doğrudan taşınması sınırlıdır. Andrews araştırmasındaki dağılım Avustralya toplumuna ve kullanılan kısa form puanlamasına aittir. Puanı başka bir toplumda yorumlarken norm kaynağı ve yaş bağlamı belirtilmelidir.
TANISAL YAKLAŞIM
EŞİK YERİNE BAĞLAM
Tek bir evrensel kesim noktası varsayarak kişiyi sınıflandırmayın. Toplum dağılımındaki sıra ile klinik açıdan anlamlı yetiyitimi aynı kavram değildir. Belirli bir puan yalnız başına hastalık tanısını veya nedenini açıklamaz.
TEDAVİ
SONUÇLARIN KULLANIMI
Toplum normları, puanı ilgili dağılım içinde yorumlamaya yardımcıdır. Norm araştırması tedavi karşılaştırması değildir; bir kişinin puanının ortalamanın üzerinde olması hangi müdahalenin etkili olacağını tek başına belirlemez.
İZLEM VE ÖNERİLER
DEĞİŞİMİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Çevrimiçi kısa formun değişime duyarlılığı seçilmiş kaygı ve stres örnekleminde gösterilmiştir. İki haftalık tekrar ölçüm 25 kişilik sağlık kaygısı altgrubuna aittir; tüm katılımcılarda yapılmış değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ÖLÇÜM SINIRLARI
Öz bildirim temelli doğrulama, nesnel işlev ölçütleriyle doğrulama anlamına gelmez. Aynı yöntemden alınan yanıtların tutarlılığı, gözlenen gerçek yaşam performansıyla tam eşdeğerlik olarak yorumlanmamalıdır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- WHO Disability Assessment Schedule 2.0 (WHODAS 2.0) ↗
World Health Organization · Erişim: 2026-10-31
- Normative Data for the 12 Item WHO Disability Assessment Schedule 2.0 ↗
Andrews ve arkadaşları; PLOS ONE · Kaynak tarihi: 2009-12-17 · Erişim: 2026-10-31
- The 12-item Self-Report World Health Organization Disability Assessment Schedule (WHODAS) 2.0 Administered Via the Internet to Individuals With Anxiety and Stress Disorders: A Psychometric Investigation Based on Data From Two Clinical Trials ↗
Axelsson ve arkadaşları; JMIR Mental Health · Kaynak tarihi: 2017-12-08 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · ÇEVRİMİÇİ KISA WHODAS DEĞERLENDİRMESİNİN PSİKOMETRİK İNCELEMESİ
The 12-item Self-Report World Health Organization Disability Assessment Schedule (WHODAS) 2.0 Administered Via the Internet to Individuals With Anxiety and Stress Disorders: A Psychometric Investigation Based on Data From Two Clinical Trials
Axelsson E ve arkadaşları · JMIR Mental Health · 2017
Çalışma türü: İki klinik araştırmanın verilerine dayalı psikometrik analiz.
Kapsam: Kaygı ve stres bozuklukları olan 160 katılımcı.
ÖZET
İç tutarlılık katsayısı 0,83–0,92 bulundu. İki hafta içinde değerlendirilen test-tekrar test güvenirliği, ağır sağlık kaygısı altörneklemindeki 25 kişide 0,83 idi.
Seçilmiş örneklem ve nesnel işlevsellik doğrulayıcılarının bulunmaması genellemeyi sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29222080 · DOI: 10.2196/mental.7497
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.