WOOD LAMBASI İNCELEMESİ
ÖZET
Wood lambası incelemesi, deriyi veya saçı uzun dalgalı ultraviyole ışık altında değerlendiren yardımcı bir yöntemdir. Bazı yapı ve maddeler bu ışıkta daha belirgin görünür ya da renkli bir parıltı oluşturur. İşlem kısa sürer ve genellikle ağrısızdır. Karanlık ortam, cihazın uygun kullanımı ve gözlerin korunması incelemenin önemli parçalarıdır. Bu yöntem tedavi amacıyla verilen fototerapiyle aynı değildir.
Görülen parıltı tek başına hastalık adı değildir. Derideki kozmetik ürünler, sabun kalıntıları ve giysi lifleri ışık altında parlayarak yorumu bozabilir. İnceleme öncesindeki yıkama da bazı bulguları azaltabilir. Bu nedenle kişi kullandığı krem, deodorant veya ilacı bildirmeli ve hazırlık için sağlık ekibinin talimatını izlemelidir. Her bakteri ya da mantar bu ışık altında görünmez.
Vitiligoda açık renkli alanların sınırları özel ışık altında daha kolay seçilebilir. Ancak deri renginin açılması yalnız vitiligoya özgü değildir; yüzeysel mantar enfeksiyonu veya önceki deri hasarı da farklı görünüm oluşturabilir. Dermatolog ışık bulgusunu öykü ve olağan deri muayenesiyle birlikte değerlendirir. İncelemenin amacı, kişinin gördüğü renk değişikliğini daha iyi tanımlamak ve olası nedenleri ayırt etmeye yardımcı olmaktır.
Saçlı deride bazı Microsporum enfeksiyonlarında sarı-yeşil floresans görülebilir. Buna karşılık ışık bulgusunun olmaması saç mantarını dışlamaz. Güncel tinea capitis rehberi, tanısal değerlendirmeyi klinik bulgularla birlikte mikroskopi, kültür veya uygun moleküler incelemelere dayandırır. Işığın en yararlı rollerinden biri, laboratuvar örneğinin alınacağı şüpheli bölgenin seçimine destek olmaktır.
Vitiligonun durağanlığını değerlendiren bir çalışmada Wood lambasının klinik ölçütlerle uyumu sınırlı kalmıştır. Bu nedenle tek bir ışık görüntüsünden hastalığın gelecekte ilerlemeyeceği veya cerrahi tedaviye kesin uygun olduğu sonucu çıkarılamaz. Araştırmanın tek merkezli ve kesitsel yapısı da bu yorum sınırını güçlendirir.
Renk değişikliğinin seyri, önceki döküntü veya güneş yanığı ve aile öyküsü de önemlidir. Bulgular, gerekirse başka hastalıkların araştırılmasını içeren klinik değerlendirme içinde yorumlanır.
- Wood lambası
- floresans
- pigment değişikliği
- vitiligo
- saçlı deri
GENEL OKUYUCU
İNCELEME ÖNCESİNDE BİLİNMESİ GEREKENLER
Hazırlıkta amaç deriyi tahriş etmek veya yoğun biçimde temizlemek değildir. Muayene öncesi sürülen ürünleri sağlık ekibine bildirin; lamba bulgusunu değiştirebilecek uygulamalar için hekimin talimatına uyun. İşlem sırasında ultraviyole ışık kaynağına doğrudan bakmayın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖYKÜ VE KLİNİK SORU
Renk değişikliğinin başlangıcı, yayılımı ve kendiliğinden düzelip düzelmediği sorgulanır. Öncesinde yaralanma, döküntü ya da güneş yanığı olup olmadığı; ailede benzer pigment kaybı ve otoimmün hastalıklar bulunup bulunmadığı kaydedilir. Işık incelemesi bu öykünün yerine geçmez; şikâyetin yaşam üzerindeki etkisi de görüşülür.
AYIRICI TANI
PİGMENT KAYBI İLE ENFEKSİYONU AYIRMA
Vitiligo alanının daha belirginleşmesi, öykü ve muayeneyle desteklenen bir bulgudur. Açık renkli lekeyi yalnız ışık görünümüne dayanarak vitiligo kabul etmek yerine, farklı nedenlerin bulunabileceği korunur. Derinin olağan ışık altındaki görünümü değerlendirmeden çıkarılmaz.
Saçlı deri mantarı şüphesinde negatif floresans dışlayıcı değildir. Uygun bölgeden saç veya skuam örneği alınarak mikroskopik ve gerektiğinde kültür ya da PCR değerlendirmesi planlanır. Etkenin tanımlanması, uygun antifungal seçimi ve bulaş zincirinin araştırılması açısından önemlidir.
TANISAL YAKLAŞIM
UYGULAMA KOŞULLARI
Ortam karartılır; gözlemcinin karanlığa uyumu ve cihazın uygun çalışma koşulları sağlanır. Kısa inceleme sırasında gözlerin kapatılması veya koruyucu gözlük kullanımı gerekebilir. Aşırı ışık duyarlılığı öyküsü işlem öncesinde öğrenilir; nadiren geçici döküntü oluşabileceği açıklanır. Görünüm, diğer klinik verilerle birlikte yorumlanır.
İZLEM VE ÖNERİLER
SONUÇ VE İZLEM SINIRI
Wood lambası ile saptanan görünümün hastalığın durağanlığını ne kadar temsil ettiği ayrıca değerlendirilmelidir. Tek lezyonun tek zamanda incelenmesi, hastanın bütün lezyonlarının gidişini göstermez. Araştırma bulgusu uzun süreli cerrahi başarı öngörüsü gibi sunulmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Wood’s Lamp Examination ↗
Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2022-06-17 · Erişim: 2026-10-31
- Wood lamp examination ↗
MedlinePlus / A.D.A.M. · Kaynak tarihi: 2024-10-14 · Erişim: 2026-10-31
- Vitiligo: Diagnosis and treatment ↗
American Academy of Dermatology · Kaynak tarihi: Tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-31
- Consensus-based Guideline on tinea capitis ↗
Mayser ve arkadaşları; JDDG · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-31
- Comparison of Dermoscopy and Wood’s Lamp in the Assessment of Stability of Vitiligo ↗
Mohan ve arkadaşları; Indian Dermatology Online Journal · Kaynak tarihi: 2025-08-13 · Erişim: 2026-10-31
- Vitiligo ↗
NHS · Kaynak tarihi: Güncel erişilen sayfa · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · VİTİLİGO DURAĞANLIĞINDA WOOD LAMBASININ KLİNİK ÖLÇÜTLERLE KARŞILAŞTIRILMASI
Comparison of Dermoscopy and Wood’s Lamp in the Assessment of Stability of Vitiligo
Mohan AJ ve arkadaşları · Indian Dermatology Online Journal · 2025
Çalışma türü: Üçüncü basamak merkezde kesitsel tanısal test değerlendirmesi.
Kapsam: 110 kişide en yeni bir lezyon değerlendirildi.
ÖZET
Klinik ölçütlere göre Wood lambasının duyarlılığı %72,3, özgüllüğü %66,7; klinik değerlendirmeyle uyumu kappa 0,33 idi.
Körleme ve izlem yoktu; kişi başına tek lezyon incelendi. Klinik karşılaştırmanın kendisi de kusursuz bir referans standart değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40801552 · DOI: 10.4103/idoj.idoj_728_24
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.