İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

YALE-BROWN OBSESYON KOMPULSİYON ÖLÇEĞİ (Y-BOCS)

ÖZET

Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği, obsesif kompulsif belirtilerin şiddetini değerlendirmek için geliştirilmiş bir araçtır. Özgün Y-BOCS, klinisyen tarafından puanlanan on madde içerir. Her madde sıfır ile dört arasında değerlendirilir ve toplam sıfır ile kırk arasındadır. Obsesyon ve kompulsiyon şiddeti için ayrı alt toplamlar da elde edilir.

Araç, belirti içeriğinin türünden bağımsız olarak şiddeti ölçmeyi amaçlar. İlk güvenilirlik araştırmasında, tedavinin farklı aşamalarındaki kırk kişi dört değerlendirici tarafından incelenmiştir. Toplam ve madde puanlarında değerlendiriciler arası güvenilirlik yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlar ölçümün yararını destekler; ancak bir şiddet puanı klinik tanının bütün gereklerini kendiliğinden karşılamaz.

2026’da yayımlanan güncel klinik rehber, Y-BOCS’un önceki haftaya ait genel şiddeti değerlendirdiğini belirtir. Belirli bir obsesyon temasının ayrı şiddetini ölçmekle genel yükü ölçmek aynı şey değildir. Tanı görüşmesi, belirti profili ve eşlik eden sorunlar birlikte ele alınmalıdır. Özellikle kaçınma ve aile üyelerinin ritüellere katılımı bakım planında önemlidir.

Obsesyonlar kişinin istemediği, sıkıntı verici düşünce, görüntü veya dürtüler biçiminde yaşanabilir. Kompulsiyonlar yalnız görülebilen hareketlerden oluşmaz; zihinsel işlemler de olabilir. Şiddet veya cinsellik içeren istenmeyen düşünceler kişinin bunları gerçekleştireceği anlamına gelmez. Bu ayrım, değerlendirmede damgalayıcı ve aceleci yorumlardan kaçınmak açısından önemlidir.

Bununla birlikte güvenlik değerlendirmesi atlanmaz. NICE, obsesif kompulsif bozukluk tanısı alan kişilerde özellikle depresyon eşlik ediyorsa kendine zarar ve intihar riskinin değerlendirilmesini önerir. İstenmeyen düşüncelerin taşıdığı risk konusunda belirsizlik varsa bu alanda deneyimli ruh sağlığı profesyonelinden görüş alınmalıdır. Puanın düşüklüğü tek başına güvenlik kanıtı değildir.

Ölçeğin farklı sürümleri ve kullanım hakları ayrıca önemlidir. Güncel hak sahibi, ölçeklerin kullanımı için izin; belirli ticari ve dijital kullanımlar için lisans gerektiğini belirtir. İzinsiz uyarlama, çeviri ve yeniden dağıtım uygun değildir. Bu açıklayıcı yazı testin tüm sorularını yayımlamaz; bir klinik form, uygulama lisansı veya uzaktan kendi kendine tanı hizmeti yerine geçmez.

Kaynaklar:[1][3][5][4][2]
ANAHTAR KELİMELER
  • Y-BOCS
  • obsesyon
  • kompulsiyon
  • şiddet değerlendirmesi
  • tedavi izlemi
  • klinik görüşme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GÖRÜNMEYEN RİTÜELLERİ DE KONUŞMAK

Kompulsiyonlar zihinsel tekrarlar gibi dışarıdan görülmeyen biçimlerde olabilir. Görüşmede kişinin yaşadığı sıkıntı dinlenirken yalnız gözlenen davranışlara odaklanılmaz. İstenmeyen düşüncenin varlığı ile onu gerçekleştirme isteği birbirinden ayrılır.

Kaynaklar:[5]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

AYIRICI TANI

DOĞRU SÜRÜMLE KARŞILAŞTIRMA

Bu yazıdaki sıfır–kırk toplam aralığı özgün on maddelik ölçeğe aittir. Obsesyon ve kompulsiyon alt toplamları birlikte yorumlanır. Farklı adlandırılmış sürümlerin puanlaması bu aralıkla özdeş kabul edilmemelidir; burada özgün aracın tanımı açıklanmaktadır.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

KAPSAM VE DÖNEM

Özgün klinisyen ölçeğinin son haftaya yönelik genel şiddet değerlendirmesi, belirti kontrol listesinden ve tanı görüşmesinden ayrılmalıdır. Hedef belirtiler açıklığa kavuşturulur; kaçınma, güvenlik davranışları, içgörü ve aile üyelerinin ritüellere katılımı değerlendirilir. Böylece puan, kişinin yaşadığı güçlüklerin bağlamına yerleştirilir.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

PUANI BAKIM HEDEFLERİNE BAĞLAMAK

Tedavi planı doğru tanı ve ayrıntılı belirti profilinden sonra düzenlenir. Kısa ve uzun dönem hedefler kişiyle ele alınır; yalnız belirti azaltmak değil, sosyal işlev ve yaşam kalitesini iyileştirmek de önemlidir. Hasta ve aileye bilgilendirme yapılır; ritüellere katılımın etkisi konuşulur.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

YANIT VE GÜVENLİĞİ BİRLİKTE İZLEMEK

NICE, SSRI tedavisinin erken döneminde belirli risk gruplarında dikkatli ve sık izlem önerir; genç erişkinler, eşlik eden depresyon veya yüksek intihar riski bunlar arasındadır. Ölçekle belirti değişimi izlenirken yeni kendine zarar düşünceleri ve klinik kötüleşme ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar:[4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

İSTENMEYEN DÜŞÜNCEYİ DOĞRU DEĞERLENDİRMEK

Cinsel, saldırgan veya ölümle ilgili girici düşüncelerin anlamı belirsizse OKB değerlendirmesinde deneyimli uzmana danışılır. Bu düşünceleri otomatik eylem niyeti saymak da gerçek kendine zarar riskini hiç değerlendirmemek de uygun değildir. Risk değerlendirmesi toplam puandan ayrı yürütülür.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. The Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale. I. Development, use, and reliability ↗

    Goodman ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 1989 · Erişim: 2026-10-31

  2. Y-BOCS scales: purpose and terms of use ↗

    OCD Scales LLC · Kaynak tarihi: Güncel erişilen koşullar · Erişim: 2026-10-31

  3. Clinical practice guidelines for obsessive-compulsive disorder: 2025 update ↗

    Arumugham ve arkadaşları; Indian Journal of Psychiatry · Kaynak tarihi: 27 Ocak 2026; başlıkta 2025 güncellemesi · Erişim: 2026-10-31

  4. Obsessive-compulsive disorder and body dysmorphic disorder: treatment — CG31 ↗

    NICE · Kaynak tarihi: 2005; güncel sunulan öneriler · Erişim: 2026-10-31

  5. Obsessive compulsive disorder: symptoms ↗

    NHS · Kaynak tarihi: Güncel erişilen sayfa · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · ÖZGÜN Y-BOCS GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMASI

The Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale. I. Development, use, and reliability

Goodman WK ve arkadaşları · Archives of General Psychiatry · 1989

Çalışma türü: Ölçek geliştirme ve değerlendiriciler arası güvenilirlik çalışması.

Kapsam: Tedavinin farklı aşamalarındaki kırk OKB hastası; dört değerlendirici.

ÖZET

Toplam ve madde puanlarında yüksek değerlendiriciler arası güvenilirlik ve iç tutarlılık bildirildi.

Küçük klinik örneklem; tek başına tanısal doğruluk veya bütün sürümlerin geçerliği değildir. Özgün özet okundu.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.