YAŞA BAĞLI MAKULA DEJENERASYONU

BELİRTİLER VE RİSKLER

Erken evrede belirti olmayabilir. İlerleyen dönemde yazıların bozulması, düz çizgilerin dalgalı görünmesi ve merkezde bulanık veya karanlık alan oluşması görülebilir. Bir göz diğerinin kaybını telafi ettiğinden değişiklik geç fark edilebilir. Hastalığın seyri herkeste aynı değildir; bazı kişilerde yavaş, bazılarında daha hızlı ilerler. [1]

İleri yaş, sigara kullanımı, aile öyküsü ve diğer gözde hastalık bulunması önemlidir. Tansiyon ve genel damar sağlığı da değerlendirilir. Risk faktörü olması mutlaka görme kaybı gelişeceği anlamına gelmez; buna karşılık belirti yokluğu düzenli göz muayenesini gereksiz kılmaz. Kişisel risk ve mevcut retina bulguları birlikte ele alınmalıdır. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Göz dibi muayenesiyle makula değerlendirilir. Yeni aktif yaş tip şüphesinde optik koherens tomografi, retina katmanları ve sıvı açısından önemli bilgi verir. Gerektiğinde damar görüntülemesi eklenir. Yeni görme bozulması yalnız gözlük numarası değişikliği olarak kabul edilmemelidir; farklı makula hastalıkları da benzer yakınma oluşturabilir. [2]

Tablo bireysel evreleme yerine geçmez. Evre, muayene ve gerekli görüntülemeyle belirlenir. [1,3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Yeni eğri görme, merkezde gri alan veya cisimlerin küçülmüş görünmesi gecikmeden göz ekibine bildirilmelidir. Aktif yaş tip şüphesinde uzman sevki hızlı yapılır; NICE normalde bir iş günü içinde sevk önerir. Bu, her hastanın ambulans gerektirdiği anlamına gelmez. Ani ağır görme kaybı ise aynı gün acil değerlendirilmelidir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Aktif yaş tipte göz içine verilen anti-VEGF ilaçlar başlıca tedavilerdendir. Seçilmiş durumlarda ışıkla ilişkili tedaviler kullanılabilir. Tedavinin amacı hastalığı kontrol etmek ve görmeyi korumaktır; tek uygulamayla kesin iyileşme beklenmemelidir. Randevuların aksatılması, yeniden aktifleşmenin fark edilmesini geciktirebilir. İlaç seçimi ve aralıkları retina uzmanı belirler. [4]

AREDS2 tipi vitamin-mineral kombinasyonları belirli evrelerde ilerleme riskini azaltmak için düşünülebilir. Her yaşlıya veya her görme yakınmasına önerilmez; genel multivitaminlerle eşdeğer kabul edilmez. Hastanın mevcut ilaçları, başka hastalıkları ve beslenmesi değerlendirilmelidir. Takviyeler aktif yaş tipte gerekli enjeksiyonun yerine geçmez ve kaybolan görmeyi geri getiren bir kür değildir. [3]

Sigaranın bırakılması, dengeli beslenme ve düzenli hareket genel bakımın parçasıdır. Takviyeye kendi kendine başlamak yerine ürünün içeriği göz hekimiyle konuşulmalıdır. Daha fazla vitamin almak daha fazla koruma anlamına gelmez. Özellikle eski formüllerdeki beta-karoten sigara öyküsü olan kişiler için önemli güvenlik konusu oluşturur. [3]

İZLEM, DESTEK VE ÖZEL GRUPLAR

Kontrol aralığı hastalığın tipine ve aktivitesine göre değişir. Her göz ayrı değerlendirilmelidir. Kişi kendi görmesindeki değişiklikleri izlemeyi öğrenmeli; ancak evde çizelgeyle kontrol normal göz muayenesinin yerine geçirilmemelidir. Öz izlem yapmakta zorlanan kişinin yakını bakım planına katılabilir. [2]

Büyütücüler, daha iyi aydınlatma ve az görme rehabilitasyonu günlük bağımsızlığı artırabilir. Okuma güçlüğü, sosyal çekilme ve duygusal etkiler sorulmalıdır. Enjeksiyon tedavisi sürerken de işlevsel destek verilebilir; rehabilitasyon için bütün tedavilerin bitmesini beklemek gerekmez. [1,4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.