YAYGIN DAMAR İÇİ PIHTILAŞMA

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

NEDENLER VE RİSKLİ DURUMLAR

Ağır enfeksiyonlar, ciddi yaralanma, yanık, büyük ameliyatlar, bazı kanserler ve doğumla ilişkili ağır komplikasyonlar DIC’ye yol açabilir. Süreç bazen hızlı ve ağır, bazen daha yavaş seyredebilir. Riskli bir hastada bütün belirtilerin ortaya çıkmasını beklemek doğru değildir. Altta yatan hastalığın tanınması, kanama ve pıhtı sorunlarının yönetimi kadar önemlidir; yalnız bir laboratuvar değerini düzeltmek yeterli olmaz. [1]

BELİRTİLER VE ACİL BAŞVURU

Damar yolu yerlerinden kan sızması, yaygın morarma, burun veya diş eti kanaması, idrarda veya dışkıda kan görülebilir. Yeni nefes darlığı, bilinç değişikliği, soğuk veya ağrılı uzuv, idrar azalması ve belirgin dolaşım bozukluğu organ etkilenmesini düşündürür. Kontrol edilemeyen kanama ya da hızla kötüleşme acil yardım gerektirir. Evde aspirin, kan sulandırıcı veya kanamayı durdurduğu iddia edilen ürün kullanarak beklenmemelidir. [3]

TANISAL DEĞERLENDİRME

Hekim trombosit sayısı, protrombin zamanı, fibrinojen ve fibrin yıkım göstergelerini değerlendirir. D-dimer artışı tek başına DIC demek değildir. Uygun klinik bağlamda puanlama sistemleri tanıya yardımcı olur; ancak hastanın genel durumunun yerini almaz. Testlerin zaman içinde değişimi önemlidir. Bir kez yapılan ölçüm, hızla gelişen sürecin tamamını göstermeyebilir; bu nedenle seri değerlendirme yapılır. [2]

Diğer kanama ve trombosit düşüklüğü nedenleri ayırıcı tanıda düşünülür. TTP gibi mikroanjiyopatik hastalıklar ve ağır karaciğer hastalığı benzer bulgular oluşturabilir. Gerektiğinde ADAMTS13 gibi özel testler veya karaciğer değerlendirmesi istenir. Tanı sürecinde yalnız pıhtılaşma testleri değil, olası enfeksiyonun ya da başka tetikleyicinin araştırılması da sürdürülür. Tedavi ekibi sonuçları hastanın kanaması, dolaşımı ve organ işleviyle birlikte yorumlar. [1]

TEDAVİNİN TEMEL İLKELERİ

Öncelik nedeni tedavi etmektir; örneğin enfeksiyonun kontrolü, kanserin uygun tedavisi veya obstetrik sorunun giderilmesi gerekebilir. Kan bileşeni desteği yalnız düşük bir sayıyı normalleştirmek amacıyla otomatik verilmez. Aktif kanama, girişim gereksinimi ve kanama riski değerlendirilir. Trombosit, plazma veya fibrinojen desteğinin gerekip gerekmediği klinik bağlama göre belirlenir. Aynı laboratuvar sonucu iki farklı hastada aynı kararı gerektirmeyebilir. [2]

Pıhtılaşmanın baskın olduğu seçilmiş durumlarda antikoagülan tedavi düşünülebilir. Bunun yararı kanama riskiyle birlikte değerlendirilir; tüm DIC hastalarının kan sulandırıcı alması gerektiği sonucu çıkarılamaz. Antikoagülan kullanan hastada yeni kanama veya başka ilaç başlanması ekibe bildirilir. Kanama varken bile aynı anda pıhtı gelişebileceğinden, tedavi kararları ilk değerlendirmeden sonra değişebilir. Yakın gözlem bu değişiklikleri zamanında yakalamayı amaçlar. [2]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Ağır hastalarda yoğun bakım desteği, organ işlevlerinin ve dolaşımın izlenmesi gerekebilir. Böbrek, solunum veya nörolojik komplikasyonlar tedavi planını etkiler. DIC’nin düzelmesi esas nedenin kontrolüne bağlıdır; iyileşme süresi ve kalıcı etkiler kişiden kişiye değişir. Gebelik ve doğumla ilişkili durumlarda obstetri, anestezi ve hematoloji ekipleri birlikte değerlendirme yapar. Aileye hangi sorunun tedavi edildiği ve neden sık kan örneği alındığı anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. [3]

Hastane sonrası bakımda yalnız kan sayımı değil, yaşanan organ hasarının sonuçları ve altta yatan hastalık izlenir. Daha önceki kanama, pıhtı ve transfüzyon bilgileri sonraki başvurularda paylaşılır. Yeni kanama, nefes darlığı veya bilinç değişikliği gelişirse eski atağın tamamen geçtiği düşünülerek beklenmez; yeniden acil değerlendirme gerekir. [3]

AKIL KARTI

Önce neden bulunur ve tedavi edilir. Kan ürünleri yalnız sayılara göre verilmez. Kanama ile pıhtı aynı anda olabilir. [2]