YENİDEN BESLENME SENDROMU

RİSKİ BESLENMEDEN ÖNCE BELİRLEME

AuSPEN erişkin risk yaklaşımında şu özelliklerden en az ikisi aranır: son 3 ayda > % 10 istemsiz kayıp/orta-ağır malnütrisyon, ≥ 7 gün sınırlı alım, sorunlu alkol kullanımı veya gastrointestinal kayıp. [3]

KLİNİK BAŞLANGIÇ KAYDI

Ödem, vital bulgular ve kardiyak/solunumsal belirtiler değerlendirilir. Başlangıçtaki düşük elektrolit kadar beslenme sonrası değişim ve organ bulguları önemlidir. [3]

ELEKTROLİT DÜŞÜŞÜNÜN BAŞKA NEDENLERİ

Asit-baz bozukluğu, böbrek replasman tedavisi ve eşlik eden hastalıklar hesaba katılır. Kritik hastada her elektrolit düşüşünü yeniden beslenmeye bağlamak doğru değildir. [3]

AYNI ADLA FARKLI TANIMLAR

ASPEN: enerji yeniden başlanması/artırılmasından sonraki 5 günde fosfor, potasyum veya magnezyumda % 10–20 azalma hafif, % 20–30 orta; > % 30 azalma veya elektrolit/tiamin ilişkili organ bozukluğu ağır kabul edilir. [2]

AuSPEN 2025 daha dar tanımlar: 24 saat boyunca gereksinimin ≥ % 50’sinin alınmasını takiben ilk 72 saatte, başka neden olmaksızın fosfatta % 30 düşüş ve ilişkili klinik belirtiler birlikte gerekir. Tanım seçimi insidansı değiştirir; yalnız düşük fosfat bütün tanımlarda sendrom değildir. [3]

BAŞLANGIÇ PLANI VE TİAMİN

ASPEN erişkinde ilk 24 saat 10–20 kcal/kg, ardından hedefin yaklaşık üçte biri kadar 1–2 günde artış önerir; IV dekstroz da hesaba katılır. Ağır elektrolit düşüklüğünde başlangıç/artış ertelenir. Tiamin beslenme/dekstroz öncesi 100 mg, sonra genellikle 5–7 gün 100 mg/gün verilir; eksiklik riskiyle uzatılır. [2]

AuSPEN, yakın klinik/elektrolit izlem ve replasman olanaklarıyla ≥ % 50 gereksinimden başlayıp 24–72 saatte hedefe ilerlemeyi savunur. Ağır elektrolit bozulmasında ilerleme bekletilir. Bu öneriler farklıdır; aşırı açlık, yeme bozukluğu ve yoğun bakımda otomatik tek hız uygulanmaz. [3]

GELİŞEN BOZUKLUĞU YÖNETME

ASPEN’de hızla düşen/düzeltilemeyen elektrolitte kalori/dekstroz % 50 azaltılır; yaşamı tehdit eden düşüklükte geçici durdurma düşünülebilir. Replasman böbrek işlevi ve klinik ağırlığa uyarlanır. [2]

Yoğun bakımda ESPEN, yeniden beslenme hipofosfatemisinde (< 0,65 mmol/L veya > 0,16 mmol/L düşüş) enerji sunumunu 48 saat kısıtlayıp sonra artırmayı önerir. Bu tedavi yaklaşımı, yalnız risk taşıyan bütün hastaları uzun süre aç bırakmak değildir. [4]

İLK GÜNLERDE YAKIN İZLEM

ASPEN: başlangıç fosfor/potasyum/magnezyum; yüksek riskte ilk 3 gün 12 saatte bir ölçüm. İlk 24 saat 4 saatte bir vital bulgu, günlük ağırlık ve sıvı dengesi; instabil/ağır eksiklikte kardiyorespiratuvar monitörizasyon gerekir. [2]

Yoğun bakımda ilk hafta elektrolitler en az günlük; yeniden beslenme hipofosfatemisinde günde 2–3 kez ölçülür. Sıklık klinik stabilite ve replasman gereksinimine göre ayarlanır. [4]

ACİL KÖTÜLEŞME

Beslenme artışı sonrası aritmi, solunum yetmezliği, bilinç değişikliği veya belirgin ödem acil klinik değerlendirme gerektirir; elektrolit ve sıvı değişiklikleri birlikte ele alınır. [3]