YENİDOĞAN SARILIĞI
ÖZET
Yenidoğan sarılığı bilirubin birikimine bağlı renk değişikliğidir. Sıklıkla geçici olsa da erken başlayan, hızla artan veya hasta bebekte görülen sarılık patolojik nedenler açısından değerlendirilir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Yenidoğan dönemi; CPS tedavi grafikleri yalnız ≥35 gebelik haftası içindir. Daha küçük prematürelerde neonatal yoğun bakımın gebelik yaşına özgü protokolü gerekir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Bebeğin iyi emmesi, kilo seyri ve bezleri izlenmelidir. Güneşe çıkarma fototerapinin yerini tutmaz. Soluk/beyaz dışkı, koyu idrar, emmeme veya artan uyku hali varsa gecikmeden değerlendirme gerekir; yalnız cilt rengine bakarak bilirubin tahmin edilemez. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Gebelik haftası, doğumdan sonra geçen saat, sarılığın başlangıcı, anne kan grubu/antikorları, kardeşte fototerapi, morarma, ailede hemoliz, beslenme ve kilo kaybı kaydedilir. [1]
FİZİK MUAYENE
Hidrasyon, nörolojik durum, tonus, hepatosplenomegali, sefalhematom ve dışkı/idrar rengi incelenir. İlk 24 saatte sarılık sıradan fizyolojik sarılık kabul edilmez. [1]
AYIRICI TANI
Yetersiz alım, fizyolojik veya anne sütü sarılığı; ABO/Rh hemolizi, G6PD eksikliği, enfeksiyon ve hipotiroidi ayırt edilir. Uzamış sarılıkta direkt bilirubin ölçülür; akolik dışkı biliyer atrezi açısından acil değerlendirilir. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TEST SEÇİMİ
NICE’a göre ilk 24 saatte sarılıkta serum bilirubini iki saat içinde ölçülmeli, altı saat içinde tıbbi inceleme sağlanmalıdır. <35 gebelik haftasında serum kullanılır. ≥35 hafta ve >24 saatte transkütan ölçüm tarama sağlayabilir; >250 µmol/L veya tedavi eşiğinde serumla doğrulanır. [2]
TEDAVİ
Tek bir bilirubin sayısı tüm bebekler için tedavi eşiği değildir. ≥35 haftada yoğun fototerapi, saatlik yaş/gebelik haftası ve nörotoksisite riski grafiğine göre başlanır. Hemoliz, sepsis ve klinik instabilite risk değerlendirmesini değiştirir. Kan değişimi eşiğine 30 µmol/L yakınlık acil bakım artırımı gerektirir; kan değişimi düzeyi veya akut bilirubin ensefalopatisinde işlem geciktirilmez. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
CPS, ≥35 haftada taburculuk öncesi en az 12. saatte bilirubin taraması; 12–120 saatte fototerapi eşiğine mesafeye göre kontrol planı önerir. Fototerapi sonrası genel kontrol 12–24 saat; hemoliz gibi yüksek riskte 6–12 saat ve sonrasında günlük değerlendirmedir. Ağır hiperbilirubinemi sonrası işitme ve nörogelişim izlemi; immün hemolizde 4–10 haftada anemi kontrolü gerekir. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL BELİRTİLER VE SEVK
Emememe, belirgin letarji, anormal tonus veya nörolojik bozulma acil değerlendirme gerektirir. [1] İlk gün sarılığı, yoğun fototerapiye rağmen yükselme veya kan değişimi eşiğine yaklaşma yenidoğan uzmanıyla hızla yönetilmelidir. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ÖZEL DURUMLAR
Uzamış sarılıkta NICE, ≥37 haftada >14 gün, <37 haftada >21 gün eşiklerini kullanır; konjuge bilirubin, kan sayımı, kan grupları/DAT ve metabolik tarama kontrol edilir. İdrar kültürü ancak idrar yolu enfeksiyonu kuşkusu varsa düşünülür. [2]
KLİNİK AYRIMLAR
Tablo klinik değerlendirme ve yaşa özgü kararların yerine geçmez.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Jaundice in early infancy ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Jaundice in newborn babies under 28 days, CG98 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Guidelines for detection and management of hyperbilirubinemia in term and late preterm newborns (≥35 weeks gestational age) ↗
Canadian Paediatric Society; Ng ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki seçilmiş çalışmalar tanı, tedavi veya izlem sorularını tamamlar; yaş grupları ve çalışma sınırlılıkları ayrı belirtilmiştir.
01 · BİRİNCİ BASAMAKTA SARILIĞIN TANINMASI
Assessment, management, and incidence of neonatal jaundice in healthy neonates cared for in primary care: a prospective cohort study.
Berthe A M van der Geest ve arkadaşları · Scientific reports · 2022
Çalışma türü: Prospektif kohort; küme randomize araştırmanın kontrol dönemi
Kapsam: Hollanda doğum merkezlerinde ≥35 hafta, daha önce fototerapi almamış 860 yenidoğan.
ÖZET
Görünür sarılık yaygındı; serum bilirubini görsel sarılık derecesiyle ilişkili değildi. Otuz bir bebek fototerapi aldı; eşik üstünde olmasına rağmen beş bebeğe fototerapi verilmemişti.
Bakım sürecini değerlendiren tek ülke kohortu; görsel incelemenin tek başına güvenli olmadığını destekler, her bebek için tedavi eşiği sağlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35999237 · DOI: 10.1038/s41598-022-17933-2
02 · KAN DEĞİŞİMİ SONRASI SONUÇLAR
Exchange transfusion safety and outcomes in neonatal hyperbilirubinemia.
Mattie F Wolf ve arkadaşları · Journal of perinatology : official journal of the California Perinatal Association · 2020
Çalışma türü: Çok merkezli retrospektif kohort
Kapsam: 1997–2016’da, ≥23 gebelik haftasında doğmuş ve ilk 30 günde kan değişimi uygulanmış 1252 bebek.
ÖZET
Kan değişiminden sonraki yedi günde ölüm %4, taburculuk öncesi %6 idi. ≤29 haftalık doğanlarda ölüm olasılığı term bebeklerden belirgin yüksekti.
Ölümler işlemin doğrudan neden olduğu olaylar olarak yorumlanamaz; ağır hastalık ve prematürite karıştırıcıdır. Term ve çok prematüre sonuçları ayrılmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32152492 · DOI: 10.1038/s41372-020-0642-0
03 · ABO UYUMSUZLUĞUNDA DİREKT ANTİGLOBULİN TESTİ
Predicting Significant Hyperbilirubinemia in ABO Incompatibility: Is Cord Direct Antiglobulin Test Useful?
Sphurti Chowdhary ve arkadaşları · Indian journal of hematology & blood transfusion : an official journal of Indian Society of Hematology and Blood Transfusion · 2022
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif kohort
Kapsam: Güney Hindistan’da ≥35 hafta, >2000 g, ABO uyumsuz 426 yenidoğan.
ÖZET
DAT pozitifliği %15,9 bulundu. Pozitiflerde erken fototerapi ve en yüksek bilirubin daha fazlaydı. Fototerapi gereksinimi için DAT duyarlılığı %29,9, özgüllüğü %96,9’du.
Düşük duyarlılık nedeniyle negatif DAT önemli hiperbilirubinemiyi dışlamaz; tek merkez ve seçilmiş anne kan grubu genellenebilirliği sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35747579 · DOI: 10.1007/s12288-021-01513-x
04 · HİPERBİLİRUBİNEMİ VE NÖROGELİŞİM
Neonatal hyperbilirubinemia and repercussions on neurodevelopment: A systematic review.
Javier Merino-Andrés ve arkadaşları · Child: care, health and development · 2024
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: On dokuz çalışmada 2210 yenidoğan; term ve prematüre gruplar.
ÖZET
Term hiperbilirubinemili gruplarda özellikle ilk yılda işitsel, nörolojik ve motor gelişim farklılıkları bildirildi. Prematürelerde bilirubinin tek başına etkisi için sonuç çıkarmaya yetecek tutarlı kanıt bulunmadı.
Çalışmaların çeşitliliği ve diğer risklerin ayrıştırılması güçtür; prematürelerde zarar gösterilmemesi zararsızlık kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37842871 · DOI: 10.1111/cch.13183
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 aranmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.