YÜKSEK RİSKLİ İLAÇLAR

Yüksek riskli ilaçlar, hata yapıldığında ciddi hasta zararına yol açma potansiyeli özellikle yüksek olan ilaçlardır. Bu tanım, söz konusu ilaçlarla her zaman daha sık hata yapıldığı anlamına gelmez; belirleyici özellik hatanın sonuçlarının ağır olabilmesidir. ISMP akut bakım listesinde insülinler, antitrombotikler, opioidler ve nöromüsküler blokörler gibi farklı gruplar bulunur. Liste, bu ilaçların gereksiz olduğu veya kullanılmaması gerektiği anlamında okunmamalıdır.

Güvenlik, yalnız ilaç adının yanına uyarı koymakla sağlanmaz. Dünya Sağlık Örgütü yüksek riskli durumları ilaç özellikleri, hasta ve sağlık profesyoneliyle ilgili etkenler ve çalışma sistemi üzerinden ele alır. Aynı ilaç, farklı hasta özellikleri veya farklı çalışma koşulları altında başka güvenlik gereksinimleri doğurabilir. Liste oluşturmak, koruyucu uygulamalar belirlenmediğinde tek başına yeterli değildir.

Kurumun kullandığı ilaçlar, hizmet verdiği topluluk ve kendi olay kayıtları seçimde önemlidir. Kanada yaklaşımı, ulusal listenin bütünüyle kopyalanmasını değil yerel risk değerlendirmesine dayalı uyarlanmasını önerir. Bu nedenle iki kurumun listelerinin aynı olmaması mutlaka birinin yanlış olduğu anlamına gelmez; farklılıkların gerekçesi ve güvenlik önlemleri incelenmelidir.

Güncel ISMP hastane önerileri, reçeteleme, hazırlama, uygulama ve izlem boyunca birden fazla önlemin birlikte kullanılmasını vurgular. Sadece eğitim ve uyarı etiketine dayanmak yerine daha güçlü sistem düzenlemeleri de gerekir. Bağımsız çift kontrol, her ürün için otomatik bir çözüm değil, seçilmiş yüksek riskli süreçlere hedeflenmesi gereken koruyucu araçlardan biridir.

Bir kurumun çerçeve geliştirme çalışmasında 19 yüksek riskli ilaç sınıfı için gözlenmiş veya öngörülmüş 101 ortak nedenli hata türü belirlendi. Örnekler arasında konsantrasyon karışıklığı, dozlama ve hazırlama hataları vardı. Bu tür çalışma güvenlik planını somutlaştırabilir; ancak çerçevenin geliştirilmiş olması, hasta zararının belirli bir yüzde azaldığını kendi başına kanıtlamaz.

Hasta ve bakım verenlerin ilacın amacını, beklenen yararını ve olası risklerini anlayabilmesi de güvenliğin parçasıdır. Bilgilendirme kişinin gereksinimine uygun olmalı ve anlaşılır bir tedavi planıyla desteklenmelidir; teknik bir risk etiketi, görüşmenin yerini tutmaz.