YUMUŞAK DOKU SARKOMLARI

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BAŞVURU

Sıklıkla derin yerleşimli, başlangıçta ağrısız bir şişlik fark edilir. Kitlenin büyümesiyle ağrı oluşabilir. Karın çevresindeki tümörler karın ağrısı veya kabızlık, göğüs yakınındaki tümörler geçmeyen öksürük yapabilir. Kitlelerin çoğu başka nedenlerle oluşur; elle sertliğine bakarak sarkom tanısı koyulamaz. Yeni veya büyüyen şişlik hekim tarafından değerlendirilmelidir. Ağrının olmaması değerlendirmeyi gereksiz kılmaz. İlk muayeneden sonra ultrason ve uzman sevki gündeme gelebilir. Hızlı sevk yapılması kesin kanser tanısı değil, incelemelerin gecikmeden tamamlanması gereksinimidir. [2]

TANI VE EVRELEME

Şüpheli kitlenin görüntülenmesi ve biyopsisi, sarkom konusunda deneyimli ekipçe planlanmalıdır. Biyopsinin yolu sonraki ameliyatı etkileyebileceği için planlamadan yapılan çıkarma işlemi yerine tedavi ekibinin yaklaşımı önemlidir. İğne biyopsisiyle alınan örnekler, gerektiğinde başka yöntemlerle elde edilen dokular ve deneyimli patoloji incelemesi alt tipin belirlenmesini sağlar. Görüntüleme tek başına bütün alt tipleri ayıramaz. [3]

Evre ile derece aynı kavram değildir. Derece mikroskobik özelliklerle ilişkilidir; evreleme yerleşim, büyüklük ve yayılım gibi bilgileri birleştirir. Her sarkom alt tipinde aynı derecelendirme kullanılmaz. PET incelemesi de ilk tanıda herkese zorunlu değildir. Bu ayrımlar, tek bir rapor satırından tedavi sonucu çıkarılmaması gerektiğini gösterir. [3]

TEDAVİ İLKELERİ

Yerel hastalıkta cerrahi önemli bir yöntemdir. Amaç uygun cerrahi sınırlarla tümörü çıkarırken mümkün olduğunca işlevi korumaktır. Kol veya bacak sarkomunda uzvu koruyucu ameliyat birçok hastada değerlendirilebilir; ampütasyon her sarkomun kaçınılmaz sonucu değildir. Radyoterapi ve bazı hastalarda kemoterapi ameliyat öncesinde veya sonrasında düşünülebilir. Sistemik tedavilerin seçimi alt tipe, yayılıma ve klinik hedefe bağlıdır. Hedefli tedavi ya da immünoterapinin adı geçmesi, bütün sarkomlarda etkili olduğu anlamına gelmez. [1]

İZLEM, DESTEK VE ÖZEL DURUMLAR

Tedavi sırasında ve sonrasında düzenli kontroller, gerektiğinde test ve görüntüleme yapılır. Yeni belirti veya kaygı veren yan etki oluşursa bir sonraki randevu beklenmeden ekibe haber verilir. Hastalığın tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ağrı ve diğer yakınmaların kontrolü, rahatlık ve yaşam kalitesi tedavinin önemli hedefleridir. Palyatif bakım ekibinin desteği bu hedeflere yöneliktir. [4]

Görüşmede tümörün tam alt tipini, derecesini, bulunduğu bölgeyi ve önerilen işlemin amacını sormak yararlıdır. Tedavinin tek bir merkezde veya ekipler arasında nasıl koordine edileceği açıklığa kavuşturulmalıdır. Çocukluk çağı sarkomları ve bazı özel alt tipler farklı klinik yollar gerektirir; yetişkinlere yönelik genel açıklama bu gruplara doğrudan uygulanmaz. [1]

Tanının nadir olması, bilgiye ulaşmayı ve belirsizlikle baş etmeyi güçleştirebilir. Sarkom deneyimi olan ekipten açıklama istemek ve soruları yazılı hazırlamak yararlıdır. Yakınların ev işleri veya hastane sürecinde destek vermesi günlük yükü azaltabilir. Duygusal zorlanma için danışman, sosyal hizmet uzmanı veya uygun destek grubuyla görüşme düşünülebilir. Ek hastalıkların hangi ekip tarafından izleneceği ve mevcut ilaçların bakım planına nasıl dahil edileceği de görüşülmelidir. [3]

Kaygı veren yeni yan etkileri bildirmek için kontrol gününün gelmesi beklenmez. [4]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Ağrısız büyüyen şişlik de incelenir. [2] Biyopsi, sonraki ameliyat düşünülerek planlanır. [3] Tedavi alt tipe ve yayılıma göre değişir. [1]