ZAMANLI KALK VE YÜRÜ TESTİ
ÖZET
Zamanlı Kalk ve Yürü testi, oturduğu yerden kalkma, kısa mesafeyi yürüme, dönme ve yeniden oturma görevlerini bir araya getirerek temel işlevsel hareketliliği değerlendiren süreli bir testtir. İngilizce adının kısaltması TUG olarak bilinir. İlk doğrulama çalışması geriatrik gündüz hastanesine başvuran kişilerde yapılmıştır. Test günlük yaşamda birlikte kullanılan hareketlerin tamamlanmasını gözleme fırsatı verir.
Uygulamada kişinin olağan ayakkabısını giymesi ve gerekiyorsa yürüme yardımcısını kullanması mümkündür. Güvenlik için uygulayıcı kişinin yanında bulunur. Süre kaydı kadar yürüyüşün kararsızlığı, denge kaybı veya dönüş biçimi gibi gözlemler de önemlidir. Bu gözlemler ileri değerlendirmeyi gerektiren sorunları ortaya çıkarabilir. Test, kişinin güvenliği göz ardı edilerek olabildiğince hızlı bitirmesi gereken bir yarış değildir.
Yaşlı erişkinlerde bazı tarama araçları belirli süre sınırlarını düşme riski açısından uyarı olarak kullanır. Ancak bir sınırı aşmak kesin düşme öngörüsü, altında kalmak da güvenlik garantisi değildir. Yakın zamanda yapılan ileriye dönük bir araştırma, TUG dahil yaygın denge ve hareketlilik testlerinin gelecekteki düşmeleri öngörme gücünün sınırlı olduğunu göstermiştir. Test sonucu daha geniş değerlendirme bağlamında ele alınmalıdır.
Bir ölçümün tekrarlanabilir olması ile gelecekteki bir olayı doğru tahmin etmesi farklı özelliklerdir. TUG’ın ilk çalışmasında gözlemciler arasında ve aynı gözlemcinin ölçümlerinde tutarlılık ile başka işlev ölçümleriyle ilişki gösterilmiştir. Bu bulgular hareketliliği nicel olarak değerlendirmeyi destekler; bütün yaş grupları için tek bir tanısal eşik veya kesin hastalık tanısı sağlamaz. Araştırmanın hasta grubu dikkate alınmalıdır.
Telefonla yapılan TUG uygulamaları da standart klinik testle tamamen aynı kabul edilmemelidir. Güncel bir doğrulama çalışmasında belirli bir uygulama beş tekrarı birlikte değerlendirmiştir. Bazı katılımcıların teknik sorun nedeniyle testi yeniden yapması gerekmiştir. Bir yazılımın seçilmiş yaşlı erişkinlerde doğrulanması, bütün telefonların aynı doğrulukta olduğu veya düşme riski taşıyan herkesin testi evde yalnız yapabileceği anlamına gelmez.
- Zamanlı Kalk ve Yürü
- TUG
- işlevsel hareketlilik
- denge
- ölçüm güvenirliği
GENEL OKUYUCU
TESTİN DEĞERLENDİRDİĞİ HAREKETLİLİK
TUG yalnız düz yürüyüş hızını değil, kalkma, dönüş ve oturma görevleriyle birlikte temel hareketliliği değerlendirir. İlk çalışma 60 geriatrik gündüz hastanesi hastasında yapılmış ve diğer işlev ölçümleriyle ilişkiler göstermiştir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
UYGULAMA KOŞULLARINI BELİRLEMEK
Olağan ayakkabı ve kullanılan yürüme yardımcısı dikkate alınır. Yardımcı cihazın yanlış kullanılması ayrıca gözlenir; süreyi kaydetmek bu sorunu değerlendirmeden geçmek için yeterli değildir. Klinik ekip güvenliği sağlayarak testi uygular.
FİZİK MUAYENE
SAYI DIŞINDAKİ GÖZLEMLER
Standart uygulamada kişi kalkıp olağan hızında üç metre yürür, dönerek geri gelir ve oturur. Süre başlama komutundan yeniden oturmaya kadar ölçülür. Duruş kararlılığı, adım uzunluğu, salınım ve dönüş biçimi değerlendirilir. Denge kaybı veya belirgin yürüyüş değişikliği varsa yalnız toplam saniyeye odaklanılmaz. CDC bu değişikliklerin nörolojik sorunlar yönünden ek değerlendirme gerektirebileceğini belirtir.
AYIRICI TANI
HAREKETLİLİK İLE DÜŞME TAHMİNİ
2026 prospektif kohortunda TUG’ın olağan, hızlı ve bilişsel çift görev biçimleri diğer testlerle birlikte incelendi. Genel bulgu gelecekteki düşmelerin sınırlı öngörülmesiydi; bütün testlerin sonuç aralığı tek bir TUG doğruluk oranı olarak sunulmamalıdır.
TANISAL YAKLAŞIM
DİJİTAL SÜRÜMÜN KAPSAMI
2025 telefon çalışmasında hiçbir katılımcı TUG sırasında yürüme yardımcısı kullanmıyordu. Beş tekrarın toplam süresini değerlendiren uygulama belirli bir referans yöntemle karşılaştırıldı. Bu bulgular, yardımcı cihaz kullanan veya daha kırılgan kişilerde aynı geçerliği kanıtlamaz.
TEDAVİ
TESTİ TEK KARAR ARACI YAPMAMAK
Prospektif araştırmada hareketlilik testlerini düşme risk algoritmasına eklemek sınıflandırmayı iyileştirmedi. Bu nedenle yalnız TUG süresinden hareketle kişinin düşme açısından sorunsuz olduğuna veya belirli bir müdahaleye ihtiyacı olmadığına karar verilmemelidir.
İZLEM VE ÖNERİLER
TEKRARLI ÖLÇÜMLERDE YÖNTEMİ KORUMAK
Telefon uygulaması çalışmasında yeniden teste alınan bir kişi olağan hız talimatına uymadığı için analiz dışı bırakıldı. İzlemde hız talimatı ve uygulama biçimi değişirse süreler aynı koşulun tekrarı olmaktan çıkar; bu ayrım kaydedilmelidir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GÜVENLİK
CDC uygulama önerisi test boyunca kişinin yanında bulunulmasını ister. Kararsız yürüyüşü olan kişiye gözetimsiz deneme önerilmez. Yürüme yardımcısının kullanımı değerlendirilir; yalnız iyi süre elde etmek için güvenlik desteği kaldırılmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- The timed Up & Go: a test of basic functional mobility for frail elderly persons ↗
Podsiadlo ve Richardson; Journal of the American Geriatrics Society · Kaynak tarihi: 1991-02 · Erişim: 2026-10-31
- Assessment: Timed Up & Go (TUG) ↗
CDC STEADI · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-31
- Prospective evaluation of balance and mobility tests as part of the World Falls Guidelines algorithm ↗
Saunders ve arkadaşları; Age and Ageing · Kaynak tarihi: 2026-02-01 · Erişim: 2026-10-31
- A Smartphone-Based Timed Up and Go Test Self-Assessment for Older Adults: Validity and Reliability Study ↗
Böttinger ve arkadaşları; JMIR Aging · Kaynak tarihi: 2025-03-21 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · HAREKETLİLİK TESTLERİNİN GELECEKTEKİ DÜŞMELERİ ÖNGÖRME SINIRI
Prospective evaluation of balance and mobility tests as part of the World Falls Guidelines algorithm
Saunders S ve arkadaşları · Age and Ageing · 2026
Çalışma türü: 12 aylık prospektif kohort.
Kapsam: Kanada’da toplum içinde yaşayan en az 65 yaşında 514 kişi; 486 kişi izlemi tamamladı.
ÖZET
TUG ve diğer yaygın hareketlilik testlerinin düşme öngörüsü sınırlıydı; algoritmaya eklenmeleri risk sınıflamasını iyileştirmedi.
Başlangıçta fiziksel yardım olmadan 10 metre yürüyebilen örneklem; bütün bakım ortamlarına genellenemez. Özgün özet okundu.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41697879 · DOI: 10.1093/ageing/afag028
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.