ZİKA VİRÜSÜ ENFEKSİYONU
ÖZET
Zika çoğunlukla belirti vermeyen, belirtili olduğunda genellikle hafif ateş, döküntü, eklem ağrısı ve göz kızarıklığı yapan viral enfeksiyondur. Başlıca gündüz de ısıran Aedes sivrisinekleriyle bulaşır; cinsel ve gebelikte anneden fetüse bulaş da mümkündür. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Genel Zika, gebelik ve cinsel bulaş çerçevesi; güncel ülke risk haritası yerine geçmez.
GEBELİK NEDEN ÖNEMLİ?
Annenin belirti vermemesi fetal riski ortadan kaldırmaz. Gebelikte enfeksiyon, beyin ve göz gelişim bozuklukları dahil konjenital Zika sendromuna yol açabilir. Temas veya uyumlu hastalıkta kadın doğum ekibine danışılmalıdır; her maruziyet bebeğin etkilenmesi anlamına gelmez. [1]
KORUNMA
Sivrisinek kovucular ürün etiketine uygun kullanılır; koruyucu giysi, sineklik ve çevrede su birikintilerinin azaltılması önemlidir. Korunma yalnız geceyle sınırlanmamalıdır. Zika’ya karşı kullanımda aşı veya koruyucu ilaç yoktur. [1] [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Seyahat yerleri/tarihleri, belirti başlangıcı, gebelik veya gebelik planı ve partnerin olası maruziyeti sorgulanır. Güncel yerel bulaş bilgisi test olasılığını değiştirir; geçmişte bir ülkede vaka görülmüş olması o gün aktif salgın olduğu anlamına gelmez. [2]
FİZİK MUAYENE
Döküntü, ateş, eklem yakınmaları ve pürülan olmayan konjonktivit değerlendirilir. Nörolojik bulgular veya görme yakınmaları sıradan hafif hastalık olarak geçiştirilmez. Gebelikte ve doğum sonrası olası konjenital enfeksiyonda nörolojik/göz değerlendirmesi önemlidir. [6]
AYIRICI TANI
Dengue ve chikungunya başta olmak üzere sıtma, leptospiroz, kızamık/kızamıkçık, parvovirüs ve riketsiyal enfeksiyonlar düşünülür. Seyahat ve klinik bulgular laboratuvar seçimine yön verir; yalnız döküntüyle Zika tanısı konmaz. [6]
TANISAL YAKLAŞIM
MOLEKÜLER VE SEROLOJİK TEST
NAAT doğrulamada tercih edilir; serumda RNA kısa süre bulunabildiğinden negatif sonuç yakın enfeksiyonu dışlamaz. IgM aylar-yıllar kalabilir ve dengue gibi flavivirüslerle çapraz reaksiyon gösterebilir. PRNT bazı belirsizlikleri çözse de özellikle önceki flavivirüs enfeksiyonunda her zaman ayrım sağlayamaz. [2]
TEST ZAMANLAMASI
Uygun seyahat/risk öykülü, gebe olmayan belirtili hastada ilk yedi günde dengue/Zika NAAT; daha geç veya NAAT negatif durumda uygun seroloji düşünülür. Gebelikte algoritma farklıdır; belirtisiz her gebeye otomatik test yerine güncel epidemiyoloji ve ortak karar kullanılır. [2]
TEDAVİ
Dinlenme, sıvı ve uygun analjezik/antipiretik destek uygulanır; özgül antiviral yoktur. Dengue dışlanana kadar aspirin ve diğer NSAİİ kullanılmaz. Hastalığın ilk günlerinde sivrisinek ısırığından korunma, yeni sivrisineklerin enfekte olup bulaşı sürdürmesini azaltır. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
GEBELİK İZLEMİ
Doğrulanmış veya olası enfeksiyonda fetal anatomi, nöroanatomi ve büyüme için üç-dört haftada bir ultrason düşünülebilir; aralık klinik durumla kişiselleştirilir. Tek normal ultrason bütün olası etkileri dışlamaz. Fetal MRG rutin tarama değil, belirli sorular için uzman incelemesidir. [4]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
NÖROLOJİK ACİL UYARI
Zika sonrası nadiren Guillain–Barré sendromu görülebilir. [6] Yeni ilerleyen güçsüzlük, yürüme güçlüğü, yutma veya nefes alma sorunu acil değerlendirme gerektirir; solunum/yutma etkilenmesinde acil yardım istenir. [7]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
CİNSEL BULAŞI AZALTMA
Olası maruziyet sonrasında erkekler en az üç ay, kadınlar en az iki ay kondom veya cinsel perhiz kullanmalıdır; süre seyahatten dönüş, belirti başlangıcı veya tanı tarihine göre belirlenir. Bulaş riskini sıfırlamak amacıyla kan/semen testi önerilmez. [5] Gebe partner varsa korunma gebelik boyunca sürdürülür. [1]
AMNİYOSENTEZİN SINIRLARI
Amniyosentez kararı bireyselleştirilir. Pozitif amniyotik sıvı NAAT fetal enfeksiyonu düşündürebilir; negatiflik dışlamaz ve pozitiflik tek başına hasarın derecesini belirlemez. Belirsizlikler ve işlem riskleri maternal-fetal tıp uzmanıyla görüşülür. [4]
TESTİN SINIRLARI
Yerel test erişimi ve aktif seyahat uyarıları değerlendirme anında yeniden kontrol edilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Zika virus ↗
WHO · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Clinical Testing and Diagnosis for Zika Virus Disease ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Treatment and Prevention of Zika Virus Disease ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Clinical Considerations for Pregnant Women with Possible Zika Virus Infection ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Sexual Transmission of Zika Virus ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- Clinical Signs and Symptoms of Zika Virus Disease ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Guillain–Barré syndrome ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Araştırmalar farklı hasta grupları ve yöntemler içerir; sonuçları her hastaya aynı biçimde uygulanamaz. Yalnız konuya doğrudan katkı sunan çalışmalar seçilmiştir.
01 · ZİKA İLE İLİŞKİLİ KARDİYOVASKÜLER TABLOLAR
Zika & heart: A systematic review.
Scatularo CE ve arkadaşları · Trends in cardiovascular medicine · 2022
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: Zika ve kardiyovasküler bulgulara ilişkin yayınlar
ÖZET
Miyokardit, perikardit, kalp yetersizliği ve aritmi gibi bildirilen tablolar derlendi; konjenital sendromda septal defektler de tartışıldı.
Özet nicel sıklık veya kontrollü risk tahmini vermiyor. Bildirimler her Zika hastasında rutin kardiyak hastalık bekleneceğini veya nedenselliğin her tabloda kanıtlandığını göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33220438 · DOI: 10.1016/j.tcm.2020.11.003
02 · KONJENİTAL ZİKA SENDROMUNUN KLİNİK PROFİLİ
Congenital Zika syndrome: A systematic review.
Freitas DA ve arkadaşları · PloS one · 2020
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: 46 çalışma
ÖZET
Mikrosefali dışında kalsifikasyonlar, ventrikülomegali, beyin hipoplazisi/atrofisi, artrogripoz ve göz/görme bozuklukları bildirildi.
Seçilmiş konjenital olguların fenotip derlemesi, enfekte tüm gebeliklerde bu bulguların görülme oranını hesaplamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33320867 · DOI: 10.1371/journal.pone.0242367
03 · TRANSFÜZYONLA BULAŞAN ARBOVİRÜSLER İÇİNDE ZİKA
Transfusion-transmitted arboviruses: Update and systematic review.
Giménez-Richarte Á ve arkadaşları · PLoS neglected tropical diseases · 2022
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: On arbovirüse ait 74 yayımlanmış transfüzyon bulaşı olgusu
ÖZET
Derlemede üç Zika transfüzyon bulaşı olgusu bulundu. Kan güvenliğinde yerel arbovirüs epidemiyolojisinin önemi vurgulandı.
Toplam ölüm ve immün baskılanma oranları tüm arbovirüslere aittir, Zika’ya özel değildir. Az olgu gerçek transfüzyon riskini ölçmeye yetmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36201547 · DOI: 10.1371/journal.pntd.0010843
04 · ZİKA GEBELİKLERİNDE FETAL ÖLÜM BİLDİRİMİ
Systematic review: fetal death reporting and risk in Zika-affected pregnancies.
Leisher SH ve arkadaşları · Tropical medicine & international health : TM & IH · 2021
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: 108 raporda 24.699 tamamlanmış Zika etkilenimli gebelik
ÖZET
Fetal ölüm verilerinin eksik ve tutarsız raporlandığı görüldü. Göreli risk hesaplamaya yeterli karşılaştırma yalnız bir çalışmada vardı.
Derleme Zika etkilenimli gebelikte fetal ölüm riskinin ne ölçüde arttığını kesinleştiremedi. Çalışmaların medyan mutlak oranı tek kişiye uygulanacak birleşik risk değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33164278 · DOI: 10.1111/tmi.13522
05 · CİNSEL YOLLA EDİNİLEN ZİKA
Sexually acquired Zika virus: a systematic review.
Moreira J ve arkadaşları · Clinical microbiology and infection : the official publication of the European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases · 2017
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: Cinsel bulaşı bildiren 18, genital sıvıları inceleyen 21 çalışma
ÖZET
Cinsel bulaşın farklı yönlerde görülebildiği ve erkek genital sıvılarında virüs/RNA kalıcılığı bildirildi. RNA saptanma süresi, bulaştırıcı virüs saptanma süresinden daha uzundu.
2016 sonuna kadarki, orta yanlılık riskli veriler; RNA pozitifliği canlı virüs veya kesin bulaş anlamına gelmez. Güncel korunma süreleri bu eski derlemeden tek başına türetilmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28062314 · DOI: 10.1016/j.cmi.2016.12.027
06 · SEYAHAT İLİŞKİLİ ZİKA ENFEKSİYONLARI
Zika in travellers 1947-2017: a systematic review.
Wilder-Smith A ve arkadaşları · Journal of travel medicine · 2018
Çalışma türü: Sistematik derleme
Kapsam: 1947–Nisan 2017 döneminden 61 yayın
ÖZET
Seyahat ilişkili bildirimler 2013–2016’da arttı, 2017’de azaldı. Yolcu olguları yerel bulaşı henüz raporlanmamış bölgeler için erken uyarı işlevi gördü.
Yayımlanmış seyahat olguları tüm yolcuları temsil etmez; tarihsel ülke listesi güncel seyahat uyarısı olarak kullanılmamalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30016469 · DOI: 10.1093/jtm/tay044
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.