ZORUNLU KULLANIM HAREKET TEDAVİSİ

Zorunlu kullanım hareket tedavisi, daha az etkilenmiş kolun kullanımını belirli sürelerle sınırlarken etkilenmiş kolla yapılandırılmış görev pratiği yaptıran bir rehabilitasyon yaklaşımıdır. İngilizce kısaltması CIMT’dir. Amaç yalnız sağlam kolu engellemek değildir; öğrenilen becerinin günlük yaşama aktarılması da programın parçasıdır. Değiştirilmiş biçimlerde kısıtlama süresi azaltılabilir ve eğitim daha uzun bir takvime yayılabilir.

Bu yaklaşım bütün inme geçiren kişilere aynı biçimde uygulanmaz. EXCITE araştırması, ilk inmesinden üç ile dokuz ay sonra değerlendirilmiş ve bir miktar el-bilek hareketi korunmuş kişilerde yapılmıştır. İki haftalık programın ardından kol işlevi ve günlük kullanım ölçümlerinde yarar görülmüştür. Bu sonuç, hareketi hiç olmayan veya çalışmanın dışında kalan hastalarda aynı kazanımın kesin olacağını göstermez.

Tedavinin yoğunluğu ve başlama zamanı önemlidir. Çok erken dönemde yürütülen VECTORS araştırmasında yüksek yoğunluklu uygulama, doksanıncı gündeki kol işlevinde daha az gelişmeyle ilişkiliydi. Aynı dozda geleneksel tedaviyle karşılaştırılan standart yoğunluklu CIMT ise üstün bulunmadı. Dolayısıyla daha çok saat çalışmanın mutlaka daha iyi olacağı varsayılmamalıdır. Özellikle erken dönemde dozu kişisel değerlendirme olmadan artırmak doğru değildir.

Değiştirilmiş protokollerin sonuçları da zaman içinde değişebilir. EXPLICIT-Stroke araştırmasında parmak açma hareketi korunmuş grupta erken başlanan değiştirilmiş CIMT, bazı erken takiplerde kol kapasitesini artırdı. Ancak yirmi altıncı haftada gruplar arasındaki fark sürmedi. Kısa dönemdeki kazanımın kalıcı üstünlük anlamına gelmediği hastayla paylaşılmalıdır. Tedaviden beklenen yarar, hangi işlevin ve hangi zamanda ölçüldüğüyle birlikte açıklanmalıdır.

Araştırma sonuçlarının karşılaştırılmasında kontrol grubunun aldığı bakım da önem taşır. EXCITE çalışmasında olağan bakım, formal rehabilitasyon sonrasında tedavi almamaktan farklı uygulamalara kadar değişiyordu. Bu nedenle sonuç belirli bir güncel rehabilitasyon programına karşı evrensel üstünlük olarak okunmamalıdır. Kişinin başlangıç hareketi, günlük kullanım hedefleri ve uygulanabilecek program birlikte ele alınır; araştırmadaki yöntem tek başına kişisel reçeteye dönüşmez.